İlgili hizmet: TÜBİTAK danışmanlığı →
TÜBİTAK 1501 Başvuru Kriterleri: Hangi Şirketler, Hangi Projeler Uygun?
TÜBİTAK 1501 başvuru kriterleri, Türkiye’de kurulu özel sektör kuruluşlarının sanayi Ar-Ge projelerine destek alabilmesi için karşılaması gereken teknik, mali ve kurumsal koşulları tanımlar. Program, “Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı” adıyla yürütülür ve yalnızca ticari unvana sahip şirketlere açıktır; üniversiteler veya araştırma kurumları bu programa asıl başvurucu sıfatıyla katılamaz.
Program Kapsamı ve Temel Amaç
1501 programı, özel sektörün kendi bünyesinde yürüteceği Ar-Ge projelerini doğrudan hibe ve geri ödemesiz destek ile finanse eder. Programın çerçevesi TÜBİTAK tarafından belirlenmekte olup güncel rehbere tubitak.gov.tr adresinden ulaşılabilir.
Programın temel hedefi; sanayicinin kendi ürün veya sürecini geliştiren, ticarileşme potansiyeli olan ve özgün teknolojik çıktı üretecek projeleri desteklemektir. Akademik yayın yapmak değil, pazarlanabilir bir ürün, yöntem ya da yazılım geliştirmek esastır.
Başvurabilecek Şirket Türleri
- Türkiye’de kurulu ve vergi mükellefi olan anonim şirket (A.Ş.), limited şirket (Ltd. Şti.) veya şahıs şirketi
- Yurt içinde üretim veya Ar-Ge faaliyeti yürüten serbest bölge firmaları (belirli koşullarla)
- Birden fazla özel şirketin oluşturduğu konsorsiyumlar — bu durumda her ortak ayrı ayrı uygunluk koşullarını taşımalıdır
- Halka açık şirketler dahil tüm ölçeklerdeki özel sektör kuruluşları (mikro, KOBİ, büyük ölçekli)
Kamu kurumları, vakıflar ve dernekler asıl başvurucu olamaz. Üniversiteler yalnızca alt yüklenici ya da danışman sıfatıyla projeye dahil olabilir.
6 Temel Başvuru Kriteri
Aşağıdaki tablo, TÜBİTAK 1501 değerlendirmesinde incelenen altı temel kriteri ve her biri için dikkat edilmesi gereken alt koşulları özetlemektedir.
| Kriter | Açıklama | Dikkat Noktası |
|---|---|---|
| 1. Şirket Uygunluğu | Türkiye’de kurulu, vergi mükellefi özel sektör kuruluşu olma | Kamu kurumu veya vakıf olamaz |
| 2. Proje Özgünlüğü | Mevcut teknolojinin ötesinde yeni bilgi üretmesi ve teknik belirsizlik içermesi | Yalnızca kalite geliştirme veya rutin mühendislik değil, gerçek Ar-Ge ayrımı aranır |
| 3. Proje Süresi | Minimum 12 ay, maksimum 36 ay | Süre uzatma talepleri gerekçeli olmalı; başlangıçta gerçekçi planlama kritiktir |
| 4. Bütçe Yapısı | Personel, seyahat, alet-teçhizat, malzeme, hizmet alımı kalemlerinden oluşur | Desteklenmeyen gider kalemleri (yapı, inşaat vb.) bütçeye dahil edilemez |
| 5. Araştırmacı Profili | Projede en az bir tam zamanlı lisans mezunu Ar-Ge personeli çalışmalıdır | Proje yürütücüsü kuruluşun çalışanı olmalı; dışarıdan kiralanmış personel kabul edilmez |
| 6. Ticari Potansiyel | Projenin ticarileşme planı ve pazar uygulanabilirliği değerlendirme formunda gösterilmeli | Hakem değerlendirmesinde ağırlıklı kriter olduğundan ayrıntılı yazılması gerekir |
Proje Önerisinde Bulunması Gereken Unsurlar
TÜBİTAK hakemleri başvuruyu iki aşamada değerlendirir: önce ön inceleme (idari uygunluk), ardından bilimsel-teknik hakem değerlendirmesi. Bu nedenle proje önerisinin her bölümü hakeme hitap edecek düzeyde hazırlanmalıdır.
- Proje özeti ve amaçları: Hangi teknik problemi çözdüğü, neden mevcut yöntemlerin yetersiz kaldığı net biçimde ifade edilmeli
- Ar-Ge literatür taraması: Benzer çalışmalar, patentler ve rakip teknolojiler incelenmeli; özgünlük bu kısımla kanıtlanır
- İş paketi planı: Her iş paketi için başlangıç-bitiş ayları, sorumlu personel ve somut çıktı (milestone) tanımlanmalı
- Bütçe gerekçesi: Her gider kalemi için birim maliyet ve faaliyetle ilişkisi gösterilmeli; “şişirilmiş” bütçeler hakem notu düşürür
- Proje ekibi özgeçmişleri: Yürütücünün ve araştırmacıların konu uzmanlığı, önceki Ar-Ge deneyimiyle desteklenmeli
Sıkça Yapılan Başvuru Hataları
TÜBİTAK 1501 başvurularında reddedilme riskini artıran en yaygın hatalar şunlardır:
- Proje faaliyetlerinin rutin mühendislik veya ürün adaptasyonu olarak kurgulanması — hakem “Ar-Ge değil, geliştirme” yorumu yapar
- İş paketi çıktılarının ölçülebilir hedefler yerine süreç tanımı olarak yazılması
- Personel maliyetlerinin gerçek bordroyla örtüşmemesi — ilerleyen aşamalarda denetim sorunu yaratır
- Ticarileşme bölümünün tek paragrafla geçiştirilmesi; hakemler bu kısmı ağırlıklı puanlar
- Bütçede desteklenmeyen gider kalemlerinin yer alması (yapı, inşaat, arazi vb.)
Başvuru öncesinde hibe ve teşvik süreçlerinde uzman bir ekiple çalışmak, bu hataların büyük bölümünü ortadan kaldırır. TÜBİTAK ve diğer Ar-Ge destekleri için danışmanlık hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Proje dosyanız kuruma ulaşmadan önce “onaylanacak standartta” hazırlanmışsa hem hakem sürecini hem de nakit akışınızı korumuş olursunuz. FIX Danışmanlık olarak başvuru öncesi kurgulama aşamasından itibaren süreci yönetiyoruz.
Sıkça Sorulan Sorular
TÜBİTAK 1501 başvurusu için minimum şirket büyüklüğü var mı?
Hayır. Program mikro ölçekli şirketlere de açıktır. Ancak bütçe kalemlerini gerçek maliyetlerle örtüştürmek ve Ar-Ge personeli istihdamını belgelemek gerektiğinden, projeyi taşıyabilecek operasyonel kapasiteye sahip olmak kritiktir.
Daha önce TÜBİTAK desteği alan şirketler tekrar başvurabilir mi?
Evet. Önceki projesi başarıyla tamamlanmış veya aktif devam eden şirketler yeni proje başvurusunda bulunabilir. Aynı anda yürüyen birden fazla 1501 projesi kabul edilebilir; ancak bütçe ve personel çakışmaları denetimde sorun yaratır.
Proje reddedilirse tekrar başvurulabilir mi?
Evet. Hakem raporundaki gerekçeler dikkate alınarak proje kapsamı revize edilip yeni çağrıda başvuru yapılabilir. Reddedilen dosyanın hakem görüşü, bir sonraki başvurunun güçlendirilmesinde değerli bir rehberdir.
Üniversite iş birliği zorunlu mu?
Hayır, zorunlu değil. Üniversite veya araştırma kurumu iş birliği ekstra bir değerlendirme puanı sağlayabilir; ancak projenin özgünlüğü ve teknik güçlüğü esas belirleyicidir. Üniversite yalnızca alt yüklenici ya da danışman olarak yer alabilir, asıl başvurucu olamaz.
Ankara merkezli FIX Danışmanlık olarak TÜBİTAK 1501 başvuru sürecinin proje kurgusu, dosya hazırlığı ve kurum takibi aşamalarını baştan sona yönetiyoruz. Harcamalarınızı Ar-Ge yatırımına dönüştürmek ve onaylı standartlarda bir dosyayla hakeme gitmek için bizimle iletişime geçin.
