İhracat Sektörleri

Madencilik Sektörü

    Add a header to begin generating the table of contents
    Scroll to Top

    Madencilik Sektörüne Genel Bakış

    Türkiye’de madencilik gelişmiş sanayi kollarından biridir. Ülkemizin karmaşık jeolojik ve tektonik yapısı çok çeşitli maden yataklarının bulunmasına olanak sağlamıştır. Ayrıca bazı madenler bakımından dünyanın önemli ülkeleri arasındadır. Türkiye, maden zenginliği yönünden dünyanın 28’inci ülkesi konumunda bulunurken, maden çeşitliliği bakımından ise 10’uncu sıraya yer almaktadır.

    Günümüzde dünyada yaklaşık 90 çeşit madenin üretimi yapılmaktayken ülkemizde 60 civarında maden türünde üretim yapılmaktadır. Başta endüstriyel ham maddeler olmak üzere, bazı metalik madenler, linyit ve jeotermal kaynaklar gibi enerji ham maddeleri açısından ülkemiz zengindir.

    Ülkemizin zengin olduğu madenler arasında ilk sırayı dünya rezervlerinin % 72‘sini oluşturan bor mineralleri almaktadır. Bor dışında, trona (doğal soda), kaya tuzu, sodyum sülfat, perlit, ponza, feldspat, bentonit, barit, manyezit, alçı taşı, stronsiyum tuzları, zeolit, sepiyolit, mermer ve doğal taşlar, kuvars, kuvarsit, zımpara taşı gibi endüstriyel ham maddeler ile boksit ve krom gibi metalik madenler ve linyit gibi enerji ham maddeleri ülkemizin zengin kaynaklara sahip olduğu başlıca madenlerdir.

    Madencilik Sektöründeki Fırsatlar ve Riskler

    Bugün dünyadaki tüm metalleri ve mineralleri geri dönüştürsek bile, toplumun toplam mineral ve metal gereksinimlerinin yalnızca küçük bir yüzdesini karşılamış oluruz. Bu kısmen artan küresel nüfusun taleplerinden ama aynı zamanda metallerin ve minerallerin uzun yıllar kullanımda kalabilecekleri ve bu nedenle geri dönüşüm için uygun olmadıkları gerçeğinden kaynaklanmaktadır.

    Örneğin çelik, binaların çerçevesini oluşturur; bina yıkılana kadar geri dönüştürülemez. Madencilik, bu nedenle, inşaattan hayatımızı iyileştiren teknolojik yeniliklere kadar hayatımızın hemen hemen her alanında anahtardır. Minerallere ve metallere yönelik artan talep, madenciliğin etki ve faydalarının yönetimini ön planda tutmaktadır.

    Sektör artan talepleri karşısında ihracat hacimlerini arttırsa da bu durum bir yandan risk oluşturmaktadır. 2022 yılında yapılan anketlere göre belirlenen riskleri: yeni düzenlemeler de dahil çevresel riskler, emtia fiyat riski, rezervlere erişebilme ve rezervleri değiştirebilme, küresel ticaret savaşı, izin süreci riski, tedarik zinciri riskleri, düzenleyici değişiklikler ve mevzuat uyum değişiklikleri/yüküdür.

    Belirlenen en büyük risklerden üçü (ticaret savaşı, koruma tedbirleri, siyasi istikrar) daha geniş anlamda jeopolitik riskler olarak tanımlanabilmektedir. Şirketler dünyada artan jeopolitik dalgalanmalarının etkilerini yoğun bir şekilde hissetmektedir. Küresel işletmelerin plan ve yatırım yaparak büyümeleri için en değerli şey istikrardır. Ve istikrar, günümüzün çalkantılı dünyasında nadir bulunan bir meta haline gelmektedir.

    Türkiye’de Madencilik Sektöründe Dış Ticaret

    Madencilik sektöründe 2022 yılında bir önceki yıla göre % 9,13’lük bir artış gerçekleşerek toplam sektör ihracatı 6 Milyar 469 milyon ABD Doları seviyesinde gerçekleşmiştir.

    Türkiye Madencilik Sektörü İhracatı Aylık Dağılımı (x1000 $)

    2021 2022
    OCAK $352.708,00 $497.149,00
    ŞUBAT $414.333,00 $471.946,00
    MART $446.314,00 $554.601,00
    NİSAN $557.406,00 $703.514,00
    MAYIS $547.955,00 $533.049,00
    HAZİRAN $496.927,00 $594.052,00
    TEMMUZ $476.806,00 $488.171,00
    AĞUSTOS $508.971,00 $593.040,00
    EYLÜL $582.749,00 $537.920,00
    EKİM $465.036,00 $461.896,00
    KASIM $547.965,00 $507.099,00
    ARALIK $530.528,00 $526.565,00
    TOPLAM $5.927.697,00 $6.469.002,00

    Kanuni merkezleri bazında sektör ihracat performansına bakıldığında İstanbul 2022 yılında 2021 yılına göre 20,60%’ lik bir artışla ilk sırada yer almaktadır.

    İLLER 2021 2022 DEĞ.
    İSTANBUL $1.492.060,16 $1.799.896,96 20,60%
    ANKARA $1.186.362,34 $1.146.116,96 -3,40%
    ANTALYA $335.540,18 $386.208,12 15,10%
    ELAZIĞ $298.909,98 $317.332,00 6,20%
    İZMİR $223.952,66 $287.245,49 28,30%
    DENİZLİ $287.016,12 $279.447,71 -2,60%
    AFYON $246.767,45 $234.733,72 -4,90%
    AYDIN $199.154,07 $232.783,95 16,90%
    KAYSERİ $138.850,56 $159.311,44 14,70%
    BURDUR $177.461,75 $132.747,23 -25,20%

    Türkiye’nin madencilik sektöründeki ihracat pazar kompozisyonuna baktığımızda, dünyanın en büyük maden ürünleri ithalatçısı olan Çin ilk sırada yer almaktadır. ABD, Bulgaristan, İtalya da sektörün diğer önemli ihraç pazarları olarak öne çıkmaktadır.

    ULKE 2021 2022 DEĞ.
    ÇİN $1.648.336,66 $1.405.791,56 -14,70%
    ABD $563.552,00 $630.067,93 11,80%
    BULGARİSTAN $261.579,46 $386.076,01 47,60%
    İTALYA $214.893,76 $335.631,36 56,20%
    İSPANYA $300.065,95 $274.531,89 -8,50%
    BELÇİKA $231.473,36 $239.318,79 3,40%
    HİNDİSTAN $178.188,79 $219.017,40 22,90%
    ALMANYA $146.955,04 $181.352,57 23,40%
    FRANSA $140.747,24 $155.443,45 10,40%
    ROMANYA $134.408,23 $154.831,49 15,20%

    2022 Yılı Türkiye Geneli Ürün Gruplarına Göre Maden İhracat Verileri

    Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) verilerine göre, Türkiye’nin makine ihracatındaki rekor aralıkta da devam etti. Makine imalat sanayisinin 2022 ihracatı serbest bölgeler dahil edildiğinde önceki yıla göre yüzde 9,6 artarak 25,3 milyar dolara yükseldi.

    En yüksek hacimli makine ihracatı yapılan ülkeler arasında Almanya 2,9 milyar dolar ile birinci sıradadır. İkinci ve üçüncü sırada ise ABD 1,5 milyar dolar, Rusya 1,3 milyar dolar şeklinde devam etmektedir.

    GRUPAD ÜRÜN GRUBU ADI MİKTAR (KG) DEĞER (FOB $)
    DOĞAL TAŞ GRANİT HAM, KABACA YONTULMUŞ VEYA BLOK 150.048.184 26.138.458
    DOĞAL TAŞ İNŞAATA ELVERİŞLİ DİĞER İŞLENMİŞ TAŞLAR 66.748.572 24.102.640
    DOĞAL TAŞ İŞLENMİŞ GRANİT 129.113.508 29.797.094
    DOĞAL TAŞ İŞLENMİŞ MERMER 2.263.135.269 988.064.684
    DOĞAL TAŞ İŞLENMİŞ TRAVERTEN 780.905.250 324.105.650
    DOĞAL TAŞ KAYAĞAN TAŞI - HAM VEYA KABACA YONTULMUŞ 1.384.273 170.147
    DOĞAL TAŞ KAYAĞAN TAŞI - İŞLENMİŞ 3.246.004 7.646.257
    DOĞAL TAŞ MERMER-TRAVERTEN HAM, KABACA YONTULMUŞ VEYA BLOK 3.561.194.178 642.929.128
    DOĞAL TAŞ TABİ TAŞLARDAN KARO,RANÜL,PARÇA VE TOZLARI 24.876.028 11.426.042
    DOĞAL TAŞ TABİİ TAŞLARDAN KALDIRIM VE DÖŞEME TAŞLARI 196.114.099 41.977.643
    Toplam DOĞAL TAŞ 7.176.765.365 2.096.357.744
    MINERAL ALÇI TAŞI, ALÇILAR 1.455.386.250 82.162.184
    MINERAL ALÜMİNYUM CEVHERLERİ 2.260.459.299 62.428.132
    MINERAL ANTİMUAN CEVHERLERİ 2.266.668 18.043.940
    MINERAL BAKIR CEVHERLERİ 385.396.865 494.418.394
    MINERAL BARİT,WHİTHERİT 251.898.535 43.992.815
    MINERAL BENTONİT 1.117.612.969 135.101.859
    MINERAL CÜRUF YÜNÜ;KAYA YÜNÜ;VB MİNERAL YÜNLER; GENLEŞT.MİNERAL MADD. VE KARIŞIMLAR 20.456.181 15.539.709
    MINERAL ÇİNKO CEVHERLERİ 864.709.570 547.250.276
    MINERAL DEMİR CEVHERLERİ 2.753.765.837 262.514.640
    MINERAL DİĞER - (MADEN) 135.139 1.102.683
    MINERAL DİĞER CÜRUF VE KÜLLER 416.157.150 1.948.691
    MINERAL DİĞER FERRO ALAŞIMLAR 11.803.361 30.125.814
    MINERAL DİĞER KİLLER 721.796.018 17.394.504
    MINERAL DİĞER MİNERAL MADDELER 372.363.337 20.015.173
    MINERAL DİĞER TAŞ VE MİNERALLERDEN EŞYA 19.467.644 149.190.869
    MINERAL DOĞAL VE YAPAY AŞINDIRICI TOZ, KAUÇUK 11.308.639 84.577.555
    MINERAL DOLOMİT 27.116.491 1.768.608
    MINERAL FELDSPAT 7.507.219.052 315.868.976
    MINERAL FERRO KROM 98.469.608 367.344.695
    MINERAL GRAFİT 2.491.104 1.772.638
    MINERAL GRANÜLE CURUF VE DÖKÜNTÜLER 1.489.161.280 40.971.869
    MINERAL İŞLENMİŞ MİKA VE MİKADAN EŞYA 204.244 1.109.340
    MINERAL KALAY CEVHERLERİ 404.475 609.298
    MINERAL KAOLİN VE KAOLİNLİ KİLLER 1.140.668.087 36.378.210
    MINERAL KAVRULMAMIŞ DEMİR PİRİTLERİ 50.670.156 6.118.833
    MINERAL KIYMETLİ METAL CEVH.(ALTIN,GÜMÜŞ,PLATİN) 59.446.012 170.374.976
    MINERAL KROM CEVHERLERİ 1.356.690.732 338.194.151
    MINERAL KURŞUN CEVHERLERİ 130.554.617 195.683.399
    MINERAL KUVARS,KUVARZİT 543.429.022 78.304.615
    MINERAL KÜKÜRT 908.777.568 105.840.449
    MINERAL LÜLE TAŞI 7.544 14.064
    MINERAL MANGANEZ CEVHERLERİ 37.845.134 6.663.639
    MINERAL MANYEZİT 319.124.916 111.907.261
    MINERAL METAL KÜL VE KALINTILARI 8.774.712 16.900.003
    MINERAL MİKA 1.318.964 354.884
    MINERAL MİNERAL YAKITLAR 849.294.955 193.496.390
    MINERAL NİKEL CEVHERLERİ 174.658.810 11.387.699
    MINERAL PERLİT 540.738.389 38.091.916
    MINERAL POMZA 408.390.067 26.416.059
    MINERAL SELESTİN 33.889.000 6.998.703
    MINERAL SİLİSLİ FOSİL UNLARI,SİLİSLİ TOPRAKLARI 640.155 310.635
    MINERAL TABİİ BORATLAR VE KONSANTRELERİ 750.052.854 254.743.510
    MINERAL TABİİ KALSİYUM FOSFATLAR 13.942.094 1.860.641
    MINERAL TABİİ STEATİT,TALK 11.289.558 4.980.738
    MINERAL TOPRAK BOYALAR VE MİKALI TABİİ DEMİR OKS 71.502 23.414
    MINERAL TUZ 679.275.961 61.530.594
    MINERAL ZIMPARA VE DİĞER TABİİ AŞINDIRICILAR 64.511.459 5.702.411