Sanayideki daralma limanları vurdu
Türkiye imalat sanayindeki üretim ve talep yavaşlaması, deniz ticareti ve liman elleçleme verilerine doğrudan yansımaya başladı. Yılın ilk yarısında yatay seyreden ithalat yükü, 2026 yılı Temmuz ayında yüzde 10,5 oranında sert bir düşüş göstererek 26,7 milyon tona geriledi. İhracat yükünün de temmuzda yüzde 2,5 azaldığı limanlarımızda, toplam elleçleme miktarı yıllık bazda yüzde 1,3 daralarak 47 milyon ton seviyesinde kaldı.
Özellikle fabrika üretiminde kullanılan ham madde, kömür, metal ve kimyasal gibi ana girdi gruplarındaki tonaj kayıpları; sanayi çarklarındaki hız kaybını net bir şekilde ortaya koydu.
Ham Madde Yüklerinde Sert Kayıp: Katı Yakıtlar %14,5 Geriledi
Limanlarda elleçlenen yük gruplarının 7 aylık (Ocak-Temmuz) kırılımı, sanayideki ham madde talebinin zayıfladığını doğruluyor:
- Katı Mineral Yakıtlar (Kömür/Koks): İlk 7 ayda en yüksek kayıp katı mineral yakıtlarda yaşandı. Yük miktarı yüzde 14,5 düşüşle 27,40 milyon tondan 23,43 milyon tona inerek yaklaşık 3,97 milyon ton eridi.
- Metal ve Kimyasallar: Metal ürünleri elleçlemesi yüzde 4,3 azalışla 998,7 bin tona, kimyasallar ise yüzde 3,3 düşüşle 314,3 bin tona geriledi.
- Makine ve Konteyner: Makineler, taşıma teçhizatı ve konteyner grubu 98,33 milyon tonla (%1,7 artış) ilk sıradaki yerini korurken; petrol ve ürünleri yüzde 1,9 artışla 94,20 milyon tona ulaştı.
Ağır Sanayi Limanları Eksiye Geçti, Otomobil Ro-Ro’su %17,8 Çakıldı
Sanayinin kalbi konumundaki Aliağa ve Kocaeli limanlarında yaşanan tonaj kayıpları ile lojistik segmentlerdeki daralma öne çıkıyor:
- Aliağa ve Kocaeli’de Kan Kaybı: İlk 7 ayda 50,46 milyon ton yükle zirvede yer alan Aliağa Liman Başkanlığı, sanayi yüklerindeki düşüşle yüzde 3,8 gerileyerek 2 milyon ton yük kaybetti. Kocaeli Limanı da yüzde 1,2 düşüşle 49,31 milyon tona indi. Ceyhan ise enerji trafiğiyle yüzde 8,9 artarak 31,58 milyon tona tırmandı.
- Otomotiv Ro-Ro’sunda Sert Düşüş: TIR ve treyler Ro-Ro taşımacılığı ilk 7 ayda %3,1 azalarak 415 bin adede gerilerken; otomobil Ro-Ro taşıması yüzde 17,8 gibi keskin bir düşüşle 1,07 milyon adede indi.
- Konteynerde “Boş İhracat” Alarmı: Konteyner ihracatında dolu konteynerler yüzde 3,5 azalarak 2,24 milyon TEU’ya inerken; ihracat boş konteynerlerinin yüzde 16,9 artışla 742 bin TEU’ya çıkması, ihraç edilecek mamul mal miktarındaki daralmayı teyit etti.
Liman Trafiği ve Dış Ticaret Kıyaslaması (Ocak – Temmuz 2026)
| Gösterge / Bölge | 2026 H1 Hacim / Tonaj | Yıllık Değişim (YoY) | Sektörel / Lojistik Gösterge |
| Toplam Liman Yükü | 326,00 Milyon Ton | +%1,1 | Kabotaj ve Transit Desteğiyle Artışta |
| İthalat Yükü (Temmuz) | 26,70 Milyon Ton | -%10,5 | Sanayi Ham Madde İthalatı Çakıldı |
| Katı Mineral Yakıtlar | 23,43 Milyon Ton | -%14,5 | 3,97 Milyon Tonluk Sanayi Enerjisi Kaybı |
| Aliağa Liman Bşk. | 50,46 Milyon Ton | -%3,8 | Ağır Sanayi Üretim Düşüşü |
| Otomobil Ro-Ro’su | 1,07 Milyon Adet | -%17,8 | Otomotiv Dış Ticaretinde Tonaj Kaybı |
| İhracat Dolu Konteyner | 2,24 Milyon TEU | -%3,5 | İhracat Boş TEU %16,9 Arttı |
FIX YORUMU
Dış ticaret değerinin (dolar bazında) %4,1 artmasına karşın, limanlardaki ithalat tonajının %10,5 çakılması ve dolu ihracat konteynerlerinin gerilemesi; “küresel enflasyon nedeniyle parasal tutarların yüksek göründüğünü ancak fiziki imalat ve tonaj bazında sanayinin daraldığını” net biçimde göstermektedir.
Aliağa ve Kocaeli gibi üretim üslerindeki bu hacim kaybı karşısında, kârlılığını ve üretim çarklarını korumak isteyen sanayicilerimiz için FIX Danışmanlık olarak 3 hayati adım öneriyoruz:
- Girdi Maliyetlerine Karşı Reeskont ve Yerli İkame Kullanımı: İthal ham madde ve demir-çelik/kömür tonajındaki sert düşüş, yüksek ithalat maliyetlerinden kaynaklanmaktadır. İmalatçılarımız, girdi maliyetlerini düşürmek adına Ticaret Bakanlığı ve TCMB’nin günlük limitini 5 milyar TL’ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli ucuz İhracat Reeskont Kredilerini ham madde tedarik finansmanı olarak aktif kullanmalıdır.
- Kentsel Madencilik ve “Teşvik Robotu” Destekli Yeşil Dönüşüm: İthal katı yakıt ve metal ürünlerindeki %14,5’lik erimeye karşı, tesis içi geri dönüşüm, ikincil ham madde kullanımı ve enerji verimliliği yatırımları zorunlu hale gelmiştir. Şirketlerimiz; içerideki Teşvik Robotu sistemini çalıştırarak KOSGEB, TÜBİTAK ve Ticaret Bakanlığı’nın Kapasite Geliştirme Destek Programı ve Yeşil Dönüşüm hibelerini anlık filtrelemeli ve üretim altyapılarını sübvanse etmelidir.
- Lojistik Maliyet Yönetimi ve BAF/Sürşarj Koruması: Ro-Ro ve konteyner navlun hatlarındaki tonaj düşüşü, armatörlerin sefer sayılarını azaltmasına veya ek sürşarjlar (BAF/EFS) uygulamasına yol açabilir. İhracatçılarımız navlun anlaşmalarında uzun vadeli fiyat sabitleme mekanizmaları kurmalı ve Ticaret Bakanlığı’nın Pazara Giriş Projesi Desteği kapsamındaki navlun/depolama hibelerini devreye sokmalıdır.
