İçeriğe geç

Gündem Güncelleme: Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı 4 dk okuma

Fıstık İhracatında Yok Yılı Şoku: 9 Ayda %47 Daralma ve 71 Milyon Dolarlık Kayıp!

Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak

Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu merkezli en stratejik ve yüksek katma değerli tarımsal ihraç kalemlerinden Antep fıstığında, 2026 yılının ilk 9 ayında (Ocak-Eylül) sert bir rekolte ve gelir kaybı yaşandı.

Fıstık İhracatında Yok Yılı Şoku: 9 Ayda %47 Daralma ve 71 Milyon Dolarlık Kayıp!

Türkiye'nin fıstık ihracatında sert düşüş! 9 ayda 71 milyon dolarlık kayıp

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB) verilerine göre, 2025 yılının aynı döneminde 151 milyon 827 bin dolar olan fıstık ihracatı, 2026'nın 9 aylık sürecinde yüzde 46,71 gerileyerek 80 milyon 906 bin dolara indi. Sektörün net döviz kaybı bir yılda 70 milyon 921 bin dolara (yaklaşık 71 milyon dolar) ulaştı.

Düşüşün ana gerekçesi, fıstık ağacının fizyolojik periyodisitesinden kaynaklanan ve sektörde “yok yılı” olarak adlandırılan düşük verim dönemi ile kış/ilkbahar aylarında etkili olan olumsuz hava koşulları oldu. Türkiye Fıstık Üreticileri Merkez Birliği Başkanı Faruk Akbaş, zorlu iklim ve verim şartlarına rağmen üreticinin hasadı tamamladığını, yeni mahsulün piyasaya girmesiyle birlikte yılın son çeyreğinde ihracatta toparlanma beklediklerini açıkladı. 9 aylık dönemde 75 ülkeye ihraç edilen Türk fıstığında pazar liderliğini ise İtalyan çikolata ve gastronomi sanayisi korudu.

151 milyon dolardan 80 milyon dolara: İtalya zirvede, pazar sayısı 75'e indi

Fıstık dış ticaretinin 9 aylık gerçekleşmelerinde öne çıkan temel dinamikler:

  • Gelirde %46,7'lik Sert Kayıp: 2025 yılının tamamında 94 ülkeye 178 milyon 203 bin dolarlık ihracat yapan sektör, 2026'nın ilk 9 ayında 80,9 milyon dolarda kalarak potansiyelinin belirgin şekilde altında kaldı.
  • İtalya Liderliğini Korudu: Türk fıstığının en büyük geleneksel alıcısı konumundaki İtalya; dondurma, pesto sos, unlu mamul ve gurme çikolata sanayisinin talebiyle 9 ayda en fazla ihracat yapılan pazar unvanını sürdürdü.
  • Pazar Çeşitliliğinde Daralma: 2025'te 94 ülkeye ulaşan ihracat ağı, yüksek ürün fiyatları ve iç piyasadaki arz daralması sebebiyle 2026'nın ilk 9 ayında 75 ülkeye geriledi.
  • Son Çeyrekte Yeni Mahsul Umudu: Eylül sonu ve ekim ayı itibarıyla pazara inen yeni sezon fıstıkların ihraç partilerine dâhil olmasıyla, son çeyrekte aylık bazda ihracat ivmesinin yeniden yukarı dönmesi öngörülüyor.

Türkiye fıstık ihracatı göstergeleri ve dönemsel kayıp tablosu (2025 – 2026)

Türkiye Fıstık İhracatı Göstergeleri ve Dönemsel Kayıp Tablosu (2025 – 2026)
Gösterge / Parametre2025 (Ocak – Eylül)2026 (Ocak – Eylül)Yıllık Değişim / FarkSektörel & Stratejik Yansıma
Toplam İhracat Geliri151 Milyon 827 Bin $80 Milyon 906 Bin $ → -%46,71 (-70,92 Milyon $)Periyodisite (“yok yılı”) ve iklim şoku
İhraç Pazarı Sayısı94 Ülke (Yıl Sonu)75 Ülke-19 ÜlkeArz yetersizliği nedeniyle pazar kaybı
1. Büyük İhraç PazarıİtalyaİtalyaLider DeğişmediAvrupa şekerleme/dondurma sanayisi talebi
2025 Yıl Sonu Kapanışı178 Milyon 203 Bin $——2026 son çeyrek yeni mahsul performansı belirleyecek
Üretim / Rekolte Durumu“Var Yılı” (Yüksek Verim)“Yok Yılı” + Don/DoluCiddi Rekolte Düşüşüİklim risklerine karşı sulama ve sigorta ihtiyacı

FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?

Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri

Antep fıstığı ihracatında yaşanan 71 milyon dolarlık sert kayıp ve ihracat pazarının 75 ülkeye gerilemesi; önceki gündem yazılarımızda incelediğimiz “Karadeniz fındık ihracatında Almanya ve İtalya talebiyle ulaşılan 2,5 milyar dolarlık tarihi gelir rekoru”, “Ege tarım ihracatının eylülde %18 artarak 761 milyon dolara çıkması”, “Avrupa'da tırmanan enerji maliyetleri sebebiyle hanehalkı gıda harcamalarındaki baskı” ve “küresel lojistik hatlarındaki tıkanıklıklar” analizlerimizle birlikte değerlendirildiğinde Türk tarımının geleneksel ‘var yılı – yok yılı’ iklim döngülerine hapsolduğunu ve endüstriyel stoklama/lisanslı depoculuk mekanizmaları kurulmadıkça ihracat gelirlerinde istikrar sağlanamayacağını açıkça göstermektedir.

Yeni mahsulün devreye girdiği son çeyrekte pazar kaybını durdurmak ve fıstık sektörünü dalgalanmalardan korumak adına FIX Danışmanlık olarak 3 stratejik yol haritası sunuyoruz:

  1. Lisanslı Depoculuk, İşleme ve Ambalaj Tesislerine “Teşvik Robotu” Desteği: Fıstıktaki “yok yılı” krizlerini aşmanın yegâne yolu, “var yılı”ndaki rekolteyi modern lisanslı depolarda (ELİDAŞ altyapısı) aflatoksin riski olmadan 2-3 yıl muhafaza edebilmekten geçmektedir. Fıstık işleme, çıtlatma, kavurma, pastörize püre ve vakumlu ambalaj tesisi yatırımı planlayan üretici ve ihracatçılarımız; içerideki Teşvik Robotu sistemini aktif çalıştırmalı; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Yatırım Teşvik Belgesi (KDV İstisnası, Vergi İndirimi, Faiz Desteği), Tarım ve Orman Bakanlığının Kırsal Kalkınma Yatırımları (KKYDP %50 Hibe) ve KOSGEB Kapasite Geliştirme Desteklerini anlık filtreleyerek modern depolama ve işleme yatırımlarını devlet hibeleriyle gerçekleştirmelidir.
  2. Yeni Sezon Alımları ve Stok Finansmanı İçin 5 Milyar TL'lik Reeskont Kalkanı: Yeni mahsulün pazara girmesiyle birlikte tüccar ve ihracatçılarımızın üreticiden peşin alım yapabilmesi için yoğun bir işletme sermayesine (working capital) ihtiyacı bulunmaktadır. Ticaret Bakanlığı ve TCMB'nin günlük limitini 5 milyar TL'ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli ucuz İhracat Reeskont Kredileri, ihracatçılarımızın piyasadaki %45-50 ticari kredi faizlerine takılmadan sezonluk hammadde alımını ve ihracat taahhütlerini en ucuz kaynakla çevirmesi için ana sermaye güvencesidir.
  3. Katma Değerli Mamul (Ezme/Püre) Dönüşümü ve UR-GE ile Pazar Açılımı: Fıstığı yalnızca kabuklu veya çiğ iç formunda İtalya'ya satma modeli kâr marjını daraltmaktadır. Ürünlerimizi çikolata sanayisine yönelik fıstık ezmesi, krokan, un ve paketli atıştırmalık formuna dönüştürerek Körfez (BAE, Suudi Arabistan), ABD ve Uzak Doğu pazarlarına açılmak zorundayız. İhracatçılarımız, Ticaret Bakanlığının %75 hibe oranlı UR-GE Proje Desteği çatısı altında birleşerek sektörel ticaret heyetleri düzenlemeli; BRCGS, IFS ve Helal Gıda kalite onayları için Bakanlığın Pazara Giriş Projesi Belgelendirme Desteği kaynaklarını devreye sokmalıdır.

Ön değerlendirme

Size en uygun ihracat danışmanlığı planını birlikte belirleyelim

Gelişmenin firmanıza etkisini birlikte değerlendirelim. Birkaç kısa soru, yaklaşık 2 dakika.

Adım 1
İletişim bilgileriniz

Bilgilerinizi size dönmek ve reklamlarımızın etkinliğini ölçmek için kullanırız. Formu yarıda bıraksanız da sizi bir kez arayabiliriz. Ayrıntılar: Aydınlatma Metni.

Puan, program adı ya da onay vaadi gösterilmez.

Dosya tamamlanınca bir uzman sizinle iletişime geçer. Beklemek istemezseniz WhatsApp'tan yazın.

Ön değerlendirme

Size en uygun ihracat danışmanlığı planını birlikte belirleyelim

Birkaç kısa soruyu yanıtlayabilir ya da yalnızca numaranızı bırakabilirsiniz.

Adım 1
İletişim bilgileriniz

Bilgilerinizi size dönmek ve reklamlarımızın etkinliğini ölçmek için kullanırız. Formu yarıda bıraksanız da sizi bir kez arayabiliriz. Ayrıntılar: Aydınlatma Metni.

Puan, program adı ya da onay vaadi gösterilmez.

Dosya tamamlanınca bir uzman sizinle iletişime geçer. Beklemek istemezseniz WhatsApp'tan yazın.