Gündem Kaynak: İstanbul Sanayi Odası (İSO) +1 4 dk okuma
Dış Ticarette Haziran Devrimi: 25 Milyar Dolarlık Tarihi Rekorla Yıllıklandırılmış İhracat 278 Milyar Doları Aştı!
Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak
Küresel ekonomideki belirsizliklerin, emtia piyasalarındaki sert dalgalanmaların ve Orta Doğu eksenli jeopolitik gerilimlerin gölgesinde geçen 2026 yılının ilk yarısı, Türk dış ticareti için tarihi bir zaferle taçlandı.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından açıklanan verilere göre, haziran ayı ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 21,9'luk devasa bir sıçrama gerçekleştirerek 24 milyar 940 milyon dolara (yaklaşık 25 milyar dolar) ulaştı.
Bu performans, Cumhuriyet tarihinin en yüksek haziran ayı ihracatı olmasının yanı sıra, tüm zamanların en yüksek üçüncü aylık ihracat rakamı olarak kayıtlara geçti. Haziran ayındaki bu ivmeyle birlikte, 2026'nın ilk 6 aylık ihracatı yüzde 3,6 artışla 136,1 milyar dolara, son 12 aylık kümülatif mal ihracatı ise Bakanlığın makro hedef olarak koyduğu 278 milyar dolarlık tarihi eşiğe ilk kez ulaştı. Mal ve hizmet ihracatının toplamı ise 400,3 milyar dolara tırmanarak yeni bir ligin kapısını açtı.
Dış ticaret açığı 53,1 milyar dolar: İthalatta otomotiv ve altın freni
İhracattaki tarihi rekorlara rağmen, iç piyasa talebi ve hammadde ithalatı dış ticaret dengesindeki makasın açık kalmasına neden oluyor:
- Açık Grafiği: Haziran ayında ithalat hacmi, ihracattan daha hızlı reaksiyon göstererek yüzde 26,3 artışla 10,4 milyar dolarlık bir aylık açık üretti. Yılın ilk yarısındaki toplam dış ticaret açığı ise yüzde 7,4'lük yükselişle 53,1 milyar dolar olarak gerçekleşti.
- Karşılama Oranları: İhracatın ithalatı karşılama oranı haziranda yüzde 70,6, ilk 6 aylık kümülatif dönemde yüzde 71,9, son 12 aylık kümülatif seride ise yüzde 74,4 gibi yönetilebilir ve sağlıklı bir patikada dengelendi.
- İthalatta Yapısal Düşüş: İlk 6 ayda toplam ithalat 189,2 milyar dolara çıksa da, ekonomi yönetiminin aldığı makroihtiyati tedbirler sayesinde otomotiv ithalatı 2,6 milyar dolar, altın ve kıymetli taş ithalatı ise 2,1 milyar dolar gerileyerek dış ticaret dengesini yukarı yönlü destekledi.
Körfez'e ihracatta %38,4'lük patlama ve sektörel şampiyonlar
Bölgesel ve sektörel kırılımlar, Türkiye'nin pazar rotasyonunu ve üretim gücünü teyit eder nitelikte şekillendi:
- Körfez Dopingi: Savaş ve jeopolitik risk kuşağında yer almasına rağmen, Körfez ve Orta Doğu coğrafyasına yapılan ihracat haziranda yüzde 38,4 gibi rekor bir büyüme kaydetti. ABD ve Avrupa Birliği (AB) pazarlarına olan dış satımımız da çift haneli büyürken; Almanya, ABD, Birleşik Krallık, İtalya ve Fransa'dan oluşan dev ilk 5 pazara yapılan ihracat 40,7 milyar dolara ulaştı.
- Otomotiv ve Kimya Sürklase Etti: Sektörel ligde otomotiv endüstrisi 22,2 milyar dolarlık ilk yarı performansıyla sarsılmaz liderliğini korudu. Kimyevi maddeler 20,5 milyar dolarla ikinci sırayı alırken; elektrik-elektronik, makine ve bilişim grubu yüzde 8,7 büyüyerek 11,4 milyar dolara ulaştı. Yılın ilk yarısında 27 ana sektörün 15'i ihracatını artırmayı başardı.
Finansmanda devrim: Günlük reeskont limiti 5 milyar TL'ye çıktı!
Bakan Bolat, bir önceki bültende sanayi odası başkanlarının (İSO, ASO) dile getirdiği “kredi limit yetersizliği ve finansman kuraklığı” şikayetlerine uygulamada devrim niteliğinde bir yanıt verildiğini hatırlattı. İhracatçıların finansmana hızlı erişimini sağlamak amacıyla günlük reeskont kredisi limiti 5 milyar liraya yükseltildi. Geçen yıl ihracatçıya 1 trilyon 135 milyar liralık reeskont kredisi kullandırıldığını belirten Bolat, bu krediler kanalıyla iş dünyasına tam 300 milyar liralık faiz sübvansiyonu (devlet destekli faiz indirimi) sağlandığını açıkladı.
AB müzakerelerinden çifte zafer: Çelik kotası ve e-ithalat muafiyeti
Brüksel ile yürütülen dış ticaret diplomasisinden Türk ihracatçısını küresel rakiplerinin fersah fersah önüne geçirecek iki büyük müjde geldi:
- Çelik Kotası Güvencede: AB'nin 1 Temmuz itibarıyla yürürlüğe koyduğu %50'lik ağır vergi ve daraltılmış kota rejimine karşı, Türkiye yürüttüğü müzakerelerle mevcut ihracat performansını ve pazar payını tam anlamıyla koruyacak özel bir kota miktarı almayı başardı.
- E-İhracatçıya Vergi Muafiyeti: AB'nin yeni e-ithalat düzenlemesinde paket başına getirdiği 3 euroluk gümrük vergisinden Türkiye tamamen muaf tutuldu. Bu tarihi muafiyet, Türk e-ticaret ve e-ihracat firmalarının Avrupa pazarındaki rekabet gücünü kalıcı olarak koruma altına aldı.
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Haziran ayında kırılan bu tarihi 25 milyar dolarlık rekor ve AB gümrük kapılarından alınan çifte diplomatik zafer, önceki gündem yazılarımızda işlediğimiz “sanayideki nakit sıkışıklığı” ve “Mersin Limanı lojistik tıkanıklığı” krizlerine karşı çok güçlü bir makroekonomik can suyu ve moral kaynağı olmuştur. FIX Danışmanlık olarak, bu tarihi dönüm noktasında firmalarımızın büyüme motorlarını kapatmaması için radarımıza takılan 3 stratejik şifreyi paylaşıyoruz:
Körfez'deki %38,4'lük İvme ve Nitelikli Ürün Dönüşümü: Suudi Arabistan demir yolu projesi yazımızda da öngördüğümüz gibi, Körfez ve Orta Doğu pazarındaki %38,4'lük talep patlaması, Türk mallarına olan güvenin zirve yaptığını gösteriyor. Hazır giyim, kimya, elektrik-elektronik ve makine sektörlerindeki üreticilerimiz, ASO başkanının belirttiği gibi “konteynere daha fazla değer koyarak” katma değerli ve markalı ürünlerini bu yüksek likiditeye sahip coğrafyaya kanalize etmelidir. Bakanlığın 71 ülke ile yürüttüğü ticari anlaşmalar zemininde, firmalarımız Kapasite Geliştirme Destek Programı sübvanse enstrümanlarını kullanarak üretim hatlarını modernize etmeli ve 410 milyar dolarlık mega yıl sonu hedefine adını yazdırmalıdır.
5 Milyar TL'lik Reeskont Hızını Nakit Akışına Çevirin: İSO Başkanı Erdal Bahçıvan'ın “krediye erişim 6 ay gecikiyor” feryadının ardından, günlük reeskont limitinin 5 milyar TL'ye çıkarılması, piyasadaki nakit tıkanıklığını çözecek en büyük finansal hamledir. Yüzde 20 gibi piyasa faizlerinin çok altında maliyetle sunulan ve 300 milyar liralık faiz sübvansiyonu barındıran bu krediler, firmalarımızın yüksek faizli ticari krediler yerine işletme sermayesini (working capital) fonlayacağı yegane güvenli limandır. Sanayicilerimiz bankalar nezdindeki limit başvurularını ivedilikle güncellenmelidir.
E-İhracatta AB Muafiyetini “Teşvik Robotu” ile Taçlandırın: AB'nin 3 euroluk yeni paket vergisinden Türkiye'yi muaf tutması, mikro ihracat ve e-ihracat yapan KOBİ'lerimiz için Çinli ve Uzak Doğulu rakiplerine karşı devasa bir korumacı avantaj yaratmıştır. Bu muafiyet fırsatını kaçırmamak adına geleneksel üreticilerimiz bile hızla e-ihracat altyapılarını kurmalıdır. Şirketler, bu dijital dönüşümün ve yurt dışı depo/reklam harcamalarının maliyetini tek başına üstlenmek yerine, içerideki Teşvik Robotu sistemini çalıştırarak Ticaret Bakanlığının E-İhracat Destekleri, Pazara Giriş Projesi Desteği ve Tasarım Desteği hibe yapılarını anlık filtrelemeli ve küresel dijital pazarlara devlet sermayesiyle açılmalıdır.