Gündem Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı 4 dk okuma
Makine İhracatında 18,8 Milyar Dolarlık Eşik: ABD'de %29'luk Sıçrama ve Stratejik Başkanlık Çağrısı!
Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak
Türk makine imalat sanayisi; küresel talepteki yavaşlama, yükselen enerji maliyetleri ve artan korumacılık duvarlarına rağmen yüksek birim fiyatlama kabiliyetiyle büyüme çizgisini korudu.
Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından açıklanan konsolide verilere göre, serbest bölgeler dâhil Türkiye'nin makine ihracatı 2026 yılının ilk 8 ayında (ocak-ağustos) geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 1 artış göstererek 18,8 milyar dolara ulaştı.
Küresel sanayi yatırımlarındaki frene paralel olarak ihracat miktar bazında yüzde 6,8 gerilerken, kilogram başına ihracat birim değerindeki nitelikli artış toplam parasal gelirin artıda kalmasını sağladı. Bölgesel dinamiklerde Almanya geleneksel liderliğini sürdürürken, ABD pazarında yakalanan yüzde 29,4'lük sıçrama Türk makinelerinin transatlantik hattındaki pazar payını genişlettiğini kanıtladı.
Almanya ve ABD pazarı sırtladı: Rusya ve Irak'ta %30'u aşan kayıp
Makine ihracatının 8 aylık coğrafi dağılımı ve pazar ayrışmaları şu göstergelerle kayıtlara geçti:
- Almanya Liderliğini Korudu (2,2 Milyar $): Sektörün en büyük geleneksel pazarı olan Almanya'ya yapılan ihracat yüzde 7,8 artışla 2,2 milyar dolara çıktı.
- ABD Pazarında Tarihi İvme (1,6 Milyar $): Türk makine üreticileri ABD pazarında yüzde 29,4 gibi rekor bir büyüme kaydederek 1,6 milyar dolarlık sevkiyata imza attı ve ABD'yi kalıcı biçimde en büyük ikinci pazar konumuna getirdi.
- Alternatif Hatlarda Çift Haneli Büyüme: Mısır, Hollanda, Ukrayna ve Kazakistan pazarlarında çift haneli ihracat artışları yakalandı.
- Bölgesel Kriz Pazarlarında Sert Daralma: Yaptırımlar, ödeme kanallarındaki kısıtlamalar ve bölgesel çatışmalar sebebiyle Rusya ve Irak pazarlarındaki makine ihracatı yüzde 30'un üzerinde sert daralma kaydetti.
MAİB başkanı Yılmaz'dan “makine sanayi strateji başkanlığı” ve yeni teşvik modeli önerisi
MAİB Yönetim Kurulu Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, küresel dezenflasyon sürecinin enerji fiyatları nedeniyle baskılandığı ve Çin'in dampingli ürünlerle piyasayı zorladığı bu konjonktürde kamunun yönlendirici gücüne dikkat çekti:
- Stratejik Sektör Desteği: Kamu desteklerinin yalnızca savunma sanayisiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Yılmaz; raylı sistemler, enerji ekipmanları ve sağlık teknolojileri gibi stratejik makine kollarına uzun vadeli alım ve kapasite garantileri sağlanmasını talep etti.
- Net Katma Değer Odaklı Teşvik Sistemi: Teşviklerin şirketlerin net kârlılığı yerine; faaliyet kârı, yerli katma değer oranı, ithalat bağımlılığını azaltma seviyesi ve net döviz getirisi kriterlerine göre kurgulanması gerektiğini vurguladı.
- Tek Merkezli Kurumsal Mimari: Yılmaz, “Kamu kurumlarımızın birikimini Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı vizyonunda tek bir merkezde birleştirecek bir ‘Makine Sanayi Strateji Başkanlığı’ kurulmasını sektörümüz ve teknolojik bağımsızlığımız adına zorunlu görüyoruz” çağrısında bulundu.
Türkiye makine ihracatı ve pazar dinamikleri (ocak – ağustos 2026)
| Pazar / Gösterge | Gerçekleşen Değer | Dönemsel Değişim (%) | Sektörel / Stratejik Yansıma |
| Toplam Makine İhracatı | 18,8 Milyar $ | +%1,0 (Konsolide) | Serbest Bölgeler Dâhil Konsolide Veri |
| İhracat Miktarı (Tonaj) | – | -%6,8 (Gerileme) | Yüksek Birim Fiyat Gelir Artışını Korudu |
| 1. Pazar: Almanya | 2,2 Milyar $ | +%7,8 | Avrupa Sanayisine Parça ve Hat Tedariki |
| 2. Pazar: ABD | 1,6 Milyar $ | +%29,4 (Rekor Büyüme) | Sanayi Yatırımlarında Türk Makineleri Tercihi |
| Gelişen Pazarlar | Mısır, Hollanda, Kazakistan | Çift Haneli Büyüme | Pazar Çeşitlendirmesinde Kritik Hatlar |
| Daralan Pazarlar | Rusya ve Irak | -%30'un Üzerinde Kayıp | Ödeme Engelleri ve Bölgesel Güvenlik Krizi |
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Makine sektörünün miktardaki %6,8'lik düşüşe rağmen birim fiyat artışıyla 18,8 milyar dolarlık ihracata ulaşması ve ABD'de %29,4 büyümesi; önceki gündem yazılarımızda incelediğimiz “Çin'in aylık 119 milyar dolarlık ihracat fazlasıyla makine ve ara malı piyasasını baskılaması”, “Brent petrolün 96 dolara dayanmasıyla tırmanan imalat maliyetleri”, “Hapag-Lloyd'un ABD konteynerine getirdiği 500 dolarlık ek sürşarj” ve “Ankara'nın 1,18 milyar dolarlık net artışla ihracat şampiyonu olması” analizlerimizle birlikte değerlendirildiğinde makine sektörünün ucuz fiyat rekabetinden sıyrılarak yüksek mühendislik ve katma değerli üretimle ayakta kaldığını göstermektedir.
Rusya ve Irak gibi pazarlarda yaşanan %30'luk kaybı telafi etmek ve ABD-Almanya hattındaki ivmeyi sürdürülebilir kılmak adına FIX Danışmanlık olarak 3 stratejik yol haritası sunuyoruz:
- İthalat Bağımlılığını Azaltan Yatırımlara “Teşvik Robotu” Desteği: MAİB Başkanı'nın işaret ettiği katma değerli ve ithalat ikamesi makine üretimi, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının öncelikli teşvik alanıdır. Makine üreticilerimiz; CNC işleme merkezleri, robotik otomasyon hatları, redüktör ve hassas döküm yatırımlarını finanse etmek adına içerideki Teşvik Robotu sistemini aktif çalıştırmalı; Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı, Öncelikli Yatırım Teşvik Belgesi (5. Bölge Avantajları, Vergi İndirimi, Faiz Desteği) ve KOSGEB'in Kapasite Geliştirme Destek Programı hibelerini anlık filtreleyerek finansman maliyetlerini devlet eliyle düşürmelidir.
- Uzayan Sipariş ve Üretim Döngüsüne 5 Milyar TL'lik Reeskont Kalkanı: Makine üretim süreçlerinin 3 ila 9 aya yayılması ve vadeli satış baskısı, firmalarımızın nakit akışını zorlamaktadır. Ticaret Bakanlığı ve TCMB'nin günlük limitini 5 milyar TL'ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli ucuz İhracat Reeskont Kredileri, sanayicilerimizin hammadde ve komponent alımlarını piyasadaki %45-50 ticari kredi faizlerine takılmadan finanse etmesi için en ucuz işletme sermayesi (working capital) aracıdır.
- Mısır, Kazakistan ve Körfez Hatlarında UR-GE Kümelenmesi: Rusya ve Irak'taki daralmayı dengelemek amacıyla çift haneli büyüme gösteren Mısır ve Kazakistan ile dev altyapı projelerinin sürdüğü Körfez ülkelerine odaklanılmalıdır. İhracatçılarımız, Ticaret Bakanlığının %75 hibe oranlı UR-GE Proje Desteği çatısı altında birleşerek sektörel heyetler organize etmeli; CE, UL, ASME ve ISO kalite sertifikasyon giderleri için Bakanlığın Pazara Giriş Projesi Belgelendirme Desteği kaynaklarını devreye sokmalıdır.