Gündem Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı 4 dk okuma
AB'den Elektrik Çeliğine Çifte Baraj: 14 Bin Tonluk Kota ve Asgari Fiyat 25 Eylül'de Başlıyor!
Hazırlayan Başak Yüksel, Proje ve TURQUALITY® Uzmanı
Onaylayan Ahmet Ersoy, Kurucu Ortak
Avrupa Birliği (AB), enerji altyapısı ve elektrik şebekesi modernizasyonunun temel girdisi niteliğindeki elektrik çeliği ithalatına karşı geçici koruma önlemi paketini resmen devreye aldı.
Avrupa Komisyonu tarafından 18 Eylül'de yayımlanan ve 25 Eylül 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girecek düzenleme; güç transformatörleri ile endüktörlerde kullanılan tane yönlendirilmiş elektrik çeliği, laminasyon ve çekirdek ithalatına 155 takvim günü boyunca (26 Şubat 2027'ye kadar) hem miktar kotası hem de katı asgari fiyat eşikleri getiriyor.
Komisyon, yeşil enerji dönüşümü ve veri merkezlerinin yarattığı taleple AB pazarındaki ithalatın 4 yılda yüzde 120 patladığını ve küresel kapasite fazlasının yerli üreticiyi tehdit ettiğini belirtirken; Türkiye'ye 14 bin 161,55 tonluk özel ülke kotası tahsis edildi. Ancak belirlenen taban fiyatların altında kalan sevkiyatlara aradaki fark kadar ek vergi uygulanacak olması, Türk ihracatçısı açısından sevkiyat takvimini ve fiyatlama modellerini doğrudan dönüştürüyor.
14 bin tonluk ülke kotası ve “ilk gelen alır” prensibi
Transformatör sanayisinin omurgasını oluşturan yeni koruma mekanizmasının öne çıkan operasyonel kuralları:
- Stratejik Ülke Kotası: Türkiye'ye 26 Şubat 2027'ye kadar geçerli olmak üzere 14 bin 161,55 tonluk tarife kontenjanı ayrıldı. Bu miktar, aynı ürün grubunda Çin'e ayrılan 4 bin 241 ton ve BAE'ye tanınan 2 bin 705 tonluk kotaların belirgin şekilde üzerinde yer alarak Türkiye'nin Avrupa tedarik zincirindeki kritik rolünü tescilledi.
- Hızlı Sevkiyat Yarışı: Kotalar “ilk gelen ilk yararlanır” esasına göre gümrüklerde işletilecek. Kontenjan dolduktan sonra yapılacak sevkiyatlar çok daha yüksek gümrük maliyetlerine ve artırılmış fiyat eşiklerine tabi olacak.
- Pazar Payı Dengesi: Türkiye'nin AB elektrik çeliği ithalatındaki payı 2021'deki %16 seviyesinden 2025'te %13'e gerilese de; Çin (%53) ve Japonya'nın (%20) ardından Avrupa'nın üçüncü büyük tedarikçisi konumunu sürdürüyor.
Fiyat eşiklerinin altına ek vergi: Ton başına 5.600 euroya varan sınır
Düzenleme yalnızca miktar kısıtlaması getirmekle kalmayıp doğrudan asgari ithalat fiyat eşikleri (price floor) tanımlıyor:
- Laminasyonlarda Fiyat Sınırı: Transformatör laminasyonlarında kota içi asgari net ithalat fiyatı ton başına 4.000 Euro, kota aşıldığında ise 4.550 Euro olarak belirlendi. Fiyat bu seviyenin altında kalırsa, aradaki fark geçici koruma vergisi olarak gümrükte tahsil edilecek.
- Çelik Çekirdeklerde 5.000 Euro Eşiği: Çelik çekirdek ürünlerinde kota içi taban fiyat ton başına 5.000 Euro, kota dışı sınır ise 5.600 Euro oldu.
- Monte Çekirdeklere Sabit Vergi: Transformatörün içine monte edilmiş çekirdeklerde kota uygulanmayacak; ancak çekirdeğin net ağırlığı üzerinden ton başına 1.140 Euro sabit geçici vergi kesilecek.
- İthalatta 4 Yılda %120'lik Sıçrama: AB'nin elektrik çeliği ithalatı 2021'de 135 bin tonken; yenilenebilir enerji şebekeleri ve yapay zekâ veri merkezlerinin transformatör talebiyle 2025'te 297 bin tonu aştı.
AB elektrik çeliği koruma önlemi ve fiyat eşik tablosu (2026)
| Ürün / Bileşen | Türkiye Ülke Kotası | Kota İçi Taban Fiyat | Kota Dışı Taban Fiyat | Vergi / Ceza Mekanizması |
| Transformatör Laminasyonu | 14.161,55 Ton | 4.000 € / Ton | 4.550 € / Ton | Eşik altındaki fark gümrükte vergi olarak alınır |
| Çelik Çekirdek | (Ortak Kota Dâhilinde) | 5.000 € / Ton | 5.600 € / Ton | Eşik altındaki fark gümrükte vergi olarak alınır |
| Monte Edilmiş Çekirdek | Kotasız | – | – | Çekirdek net tonu başına 1.140 € sabit vergi |
| Uygulama Takvimi | 155 Gün Geçerli | 25 Eylül 2026 – 26 Şubat 2027 | Nihai Karar: 2027 Başı | |
| Pazar Sıralaması | 1. Çin (%53) | 2. Japonya (%20) | 3. Türkiye (%13) | Kotalar “İlk Gelen İlk Alır” Esaslı |
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Başak Yüksel, Proje ve TURQUALITY® Uzmanı
Avrupa Komisyonu'nun elektrik çeliğinde uygulamaya koyduğu bu kota ve taban fiyat sistemi; önceki gündem yazılarımızda incelediğimiz “AB'nin Türk kaynaklı çelik hasırına başlattığı 9 aylık geriye dönük vergi ve gümrük kayıt kıskacı”, “Avrupa Parlamentosu'nun SKDM acil durum frenini kaldırması”, “54 milyar euroluk Made in Europe otomotiv müzakereleri” ve “küresel yapay zekâ veri merkezlerinin tırmandırdığı trafo/enerji talebi” analizlerimizle birlikte değerlendirildiğinde Avrupa Birliğinin stratejik yeşil enerji altyapısında dahi açık bir ticari korumacılık duvarı ördüğünü göstermektedir.
Yüksek katma değerli elektrik teçhizatı ve trafo bileşeni ihraç eden üreticilerimizin Avrupa pazarındaki rekabet gücünü koruması adına FIX Danışmanlık olarak 3 acil stratejik yol haritası sunuyoruz:
- Katma Değerli Üretim ve Hassas İşlemeye “Teşvik Robotu” Desteği: Fiyat eşiği mekanizması (ton başına 4.000 – 5.000 Euro), düşük fiyatla mal satmayı cezalandırmakta; lazer kesimli, düşük enerji kayıplı ve yüksek katma değerli işlenmiş ürünleri korumaktadır. Çelik ve transformatör aksamı üreticilerimiz; teknoloji yenileme, hassas dilme-kesme hatları ve Ar-Ge yatırımlarını finanse etmek adına içerideki Teşvik Robotu sistemini aktif çalıştırmalı; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Yatırım Teşvik Belgesi (KDV İstisnası, Vergi İndirimi, Faiz Desteği), KOSGEB'in Kapasite Geliştirme Destek Programı ve TÜBİTAK kaynaklarını anlık filtreleyerek altyapılarını devlet eliyle sübvanse etmelidir.
- Kota Yarışında Hızlı Sevkiyat İçin 5 Milyar TL'lik Reeskont Kalkanı: “İlk gelen ilk yararlanır” prensibi gereğince 14 bin 161 tonluk ülke kotasının ilk 60-90 gün içinde tükenme riski yüksektir. Sevkiyatlarını 25 Eylül sonrasındaki ilk haftalara çekmek isteyen firmalarımızın hammadde tedariki ve üretim nakit döngüsü için Ticaret Bakanlığı ve TCMB'nin günlük limitini 5 milyar TL'ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli ucuz İhracat Reeskont Kredileri, piyasadaki %45-50 ticari faiz yükünden kaçınarak siparişleri hızla teslim etmek için ana finansman aracıdır.
- Fiyatlama Sözleşmelerinde “Eşik Klozu” ve Körfez/Asya Alternatifi: Üreticilerimiz AB'li alıcılarla yaptıkları teslimat sözleşmelerinde DDP yerine FOB veya CIF modelini tercih etmeli; sözleşmelere “ithalat fiyatının AB asgari eşiğinin altında kalması durumunda doğacak geçici koruma vergilerinin ithalatçıya ait olduğuna” dair özel maddeler eklemelidir. Eş zamanlı olarak; Orta Doğu (Körfez enerji şebekesi yatırımları) ve Hong Kong Kuşak-Yol zirvesinde öne çıkan Asya pazarlarına yönelik transformatör aksamı ihracatı için Ticaret Bakanlığının %75 hibe oranlı UR-GE Proje Desteği ve Sektörel Ticaret Heyeti imkânları devreye sokulmalıdır.