İhracat İkliminde Mayıs Kıpırdanması
İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından açıklanan 2026 yılı Mayıs ayı Türkiye İmalat Sektörü İhracat Pazarları İklim Endeksi, 50,3 seviyesine yükselerek Mart ayındaki seviyesine geri döndü. Nisan ayında 50,2 ile son 2,5 yılın en düşük büyüme hızına gerileyen endeksin yeniden yönünü yukarı çevirmesi, dış pazar talep koşullarında sınırlı da olsa toparlanmanın sürdüğünü gösteriyor. Eşik değer olan 50’nin üzerinde kalarak pozitif bölgedeki seyrini 29’uncu aya taşıyan endeks, makro düzeyde istikrar vaat etse de alt kırılımlardaki bölgesel farklılıklar ihracatçımız için adeta bir “pazar satrancı” doğuruyor.
Avrupa Kalesi Düşüyor: Üç Devde Birden Daralma
Türk imalat sanayi ihracatının neredeyse beşte birini (%19) sırtlayan üç dev Avrupa ekonomisinden gelen sinyaller, mayıs ayının en ciddi yapısal riski olarak öne çıkıyor:
- Fransa’da Ocak 2024’ten Beri En Sert Dip: Almanya ve Fransa’da sanayi üretimi daralma trendini sürdürürken, Fransa’daki gerileme son iki buçuk yılın en belirgin seviyesine ulaştı.
- Birleşik Krallık Da Fren Yaptı: Bir önceki ay toparlanma sinyali veren İngiltere ekonomisi, mayıs ayında yeniden daralma bölgesine geçerek rotayı negatife çevirdi.
- Akdeniz’de Cılız Umut: Romanya ve Rusya’da üretim azalırken, Euro Bölgesi’nde sınırlı da olsa büyüme gösterebilen yegane pazarlar İtalya ve İspanya oldu.
ABD ve Orta Doğu İhracat İklimini Ayakta Tutuyor
Avrupa’dan kaçan siparişlerin ve talep dengesinin omurgasını ise Atlantik’in ötesi ve Körfez coğrafyası oluşturdu:
- ABD’de 40 Aylık Kesintisiz Genişleme: Dünyanın en büyük ekonomisi ABD’de aktivite artışı mayısta da sürdü ve genişleme dönemi 40’ıncı aya ulaştı. Ancak buradaki büyüme hızının da nisan ayına kıyasla daha ılımlı faza geçtiği görülüyor.
- Orta Doğu’da Savaş Sonrası Toparlanma: Şubat ayı sonunda patlak her iki ülkeyi ve bölgeyi sarsan savaş durumunun ardından, Körfez ekonomilerinde dipten dönüş işaretleri netleşti. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) petrol dışı üretimde son 3 ayın en güçlü büyümesini yakalarken, Suudi Arabistan’da da çarklar hızlandı. Mısır, Kuveyt ve Katar’da daralma sürse de hız kesti.
FIX YORUMU
S&P Global Ekonomi Direktörü Andrew Harker’ın da vurguladığı gibi, jeopolitik risklerin gölgesinde küresel talep kısa vadede baskı altında kalmaya devam edecek. Ancak İSO endeksinin alt kırılımları, FIX Danışmanlık olarak firmalarımıza acil bir “pazar coğrafyası revizyonu” yapmalarını söylüyor.
Stratejik Çıkarımlarımız:
- Avrupa Merkezli Risk Yönetimi: Almanya, Fransa ve İngiltere gibi ana pazarlarımızın aynı anda daralmaya gitmesi, sadece tek bir bölgeye bağımlı olan ihracatçılarımız için ciddi bir ciro kaybı riski demektir. Şirketler, Avrupa’daki bu durgunluk dalgası bitene kadar kapasitelerini korumak adına acilen rotayı daha dinamik pazarlara çevirmelidir.
- Körfez ve ABD Kaldıracı: BAE ve Suudi Arabistan’da savaşın şok dalgalarının ardından başlayan hızlı toparlanma, bu bölgelerdeki likiditenin ve harcama iştahının hala yüksek olduğunu gösteriyor. ABD’nin 40 aydır süren genişleme trendi de düşünüldüğünde; ihracatta devlet destekli hedef pazar teşvikleri (Ticaret Bakanlığı pazara giriş destekleri) bu dönemde tamamen Kuzey Amerika ve Körfez ülkelerine kanalize edilmelidir.
- Maliyet-Fiyat Dengesi: Küresel pazarın en sert daralmasını yaşayan Kenya örneğinde olduğu gibi, tırmanan enerji ve hammadde maliyetleri üreticilerin rekabet gücünü elinden alıyor. Türkiye içindeki 40 aylık üretici enflasyonu baskısını kırmak için ihracatçı firmalarımızın dijitalleşme ve otomasyon yatırımlarıyla (TÜBİTAK ve KOSGEB sanayide yeşil/dijital dönüşüm destekleri) birim maliyetlerini aşağı çekmesi, daralan pazarlarda fiyat tutturabilmenin tek anahtarıdır.
