Gündem Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) +3 3 dk okuma
Dış Ticarette Bayram Sebepli Yavaşlama: Dış Ticaret Açığı Son 9 Ayın En Düşüğünde!
Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak
2026 yılı Mayıs ayı dış ticaret verileri, Kurban Bayramı tatili kaynaklı 6 günlük iş günü kaybının makro rakamlar üzerindeki doğrudan etkisini ortaya koydu.
Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından açıklanan verilere göre, takvim etkisinin üretim ve lojistik hatlarında yarattığı sert fren nedeniyle hem ihracatta hem de ithalatta geri çekilmeler yaşandı. Ancak bu yavaşlamanın en dikkat çekici makroekonomik çıktısı, dış ticaret açığının yüzde 15,7 oranında azalarak 5,6 milyar dolara gerilemesi ve son 9 ayın en düşük seviyesine inmesi oldu.
Rakamlarla mayıs ayı dış ticaret dengesi
Bölgesel savaşlara ve küresel risk barındıran belirsizliklere rağmen, Mayıs ayında Cumhuriyet tarihinin en yüksek üçüncü Mayıs ayı ihracat performansına imza atıldı:
- İhracat ve İthalat: İhracat yüzde 9,3 azalışla 22 milyar 504 milyon dolar olurken; ithalat da yüzde 10,7'lik düşüşle 28 milyar 103 milyon dolar olarak gerçekleşti.
- Karşılama Oranı: İthalattaki gerilemenin ihracattan daha sert olması sayesinde, ihracatın ithalatı karşılama oranı yıllık bazda 1,2 puan artarak yüzde 80,1 seviyesine yükseldi.
- 12 Aylık Projeksiyon: İlk 5 aylık ihracat 111,2 milyar dolara ulaşırken, son 12 aylık kümülatif mal ihracatı 273,5 milyar dolar oldu. Yıllıklandırılmış hizmet ihracatının da (122,4 milyar dolar) eklenmesiyle Türkiye'nin toplam mal ve hizmet ihracat hacmi 396 milyar dolar olarak tahmin ediliyor.
Savunma sanayii ezber bozdu, 888 yeni firma sahaya indi
Genel iş günü kaybı nedeniyle lokomotif sektör otomotiv yüzde 17,2'lik düşüşle 3,3 milyar dolara gerilerken, genel trende meydan okuyan niş sektörler öne çıktı. Mayıs ayında sadece yaş meyve-sebze, kimya ve savunma sanayisi ihracatını artırmayı başardı. Savunma ve havacılık sektörü yüzde 33,9'luk sıçramayla 992,2 milyon dolara ulaşarak milyar dolar eşiğine dayandı. Ayrıca, Mayıs ayında 888 firma ilk kez ihracat pazarlarına adım atarak ekonomiye 89 milyon dolarlık taze kan sağladı. Euro/dolar paritesi ise ilk 5 ayda ihracatçının kasasına 3,8 milyar dolarlık ek pozitif katkı verdi.
Çin'deki maliyet artışı ve gümrük birliği revizyonu
Küresel görünümü şekillendiren iki kritik kurumsal açıklama dış ticaret stratejilerini yeniden belirliyor:
- TİM Başkanı Mustafa Gültepe'nin “Fiyat-Maliyet” Uyarısı: Çinli üreticilerin artan maliyetleri fiyatlarına yansıtmak zorunda kaldığını belirten Gültepe, Batı'da alımlar hızlanırken Çin'in fiyat artırmasının Türkiye için büyük bir sipariş kayması fırsatı doğurabileceğini vurguladı. Ancak Türkiye'de 40 aydır kesintisiz artan üretici fiyatlarına dikkat çekerek içeride acilen bir “fiyat-maliyet senkronizasyonuna” ihtiyaç olduğunu söyledi.
- Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın Gümrük Birliği Çıkışı: Gümrük Birliğinin Türkiye'ye sağladığı teknik mevzuat uyumu ve AB tedarik zincirlerine entegrasyonun vazgeçilmez olduğunu belirten Bolat, ancak 30 yılın ardından bu yapının artık günümüzün küresel ticaret ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını ifade ederek Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ve Tercihli Ticaret Anlaşmaları (TTA) ile bu yapının ihracatçının rekabet gücünü koruyacak şekilde genişletileceğini açıkladı.
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Mayıs ayı dış ticaret verileri, niceliksel bir düşüşe işaret etse de yapısal dönüşümün ve pazar dinamiklerinin ne yöne evrilmesi gerektiğine dair FIX Danışmanlık olarak radarımıza aldığımız 3 temel ders içeriyor:
- Açığın Azalması Aldatıcı Olmamalı: Dış ticaret açığının son 9 ayın en düşüğüne inmesi makro istikrar (cari açık) açısından sevindirici olsa da, bunun temel sebebi üretimdeki gerçek bir yapısal dönüşüm değil, bayram tatili kaynaklı ithalatın ve iç talebin geçici olarak yavaşlamasıdır. Sürdürülebilir bir dış ticaret fazlası için fiyattan bağımsız katma değerli üretime odaklanmalıyız.
- Çin Fırsatı ve İçerideki Enflasyon Kıskacı: TİM Başkanı Gültepe'nin tespiti çok kritiktir. Çin'in fiyat artırması küresel siparişleri Türkiye'ye yönlendirebilecek bir kaldıraçtır. Ancak içeride sanayicinin maruz kaldığı 40 aylık kesintisiz maliyet enflasyonu kırılmadığı sürece, kur-enflasyon makasında sıkışan Türk ihracatçısının bu siparişleri karşılayacak fiyatı sunması oldukça güçtür. Üretimde verimlilik odaklı KOSGEB ve TÜBİTAK destekleri bu senkronizasyonu sağlamak için can simididir.
- Gümrük Birliğinin Ötesine Geçmek: Ticaret Bakanı Bolat'ın da vurguladığı üzere, AB ile olan bağlarımızı korurken Gümrük Birliğinin dar kalıplarından çıkmak zorundayız. Dijital ticaret, hizmet sektörü ve yeşil dönüşüm trendlerini kapsayacak yeni nesil STA'ların hızla devreye alınması, Türk ihracatçısını küresel korumacılık duvarlarının arkasında kalmaktan kurtaracaktır.