Yangshan Primi 100 Doları Aşarak 14 Ayın Rekoruna Ulaştı
Gelişmiş elektrikli araçlar (EV), yenilenebilir enerji altyapıları, yapay zekâ veri merkezleri ve yarı iletken entegrasyonunun kalbinde yer alan kırmızı metalde fiziki arz sıkışıklığı yeni bir safhaya geçti. Dünyanın en büyük emtia tüketicisi ve sanayi üreticisi konumundaki Çin’in rafine bakır ithalatı, yurt içindeki eritme/arıtma tesislerinde yürütülen dönemsel bakım çalışmaları ve küresel bakır konsantresi tedarikindeki aksamaların etkisiyle haziran ayında 281 bin 307 tona tırmanarak son 9 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Mayıs ayına göre %0,5’lik sınırlı bir artış gibi görünse de, fiziki pazardaki darlık ve Çinli sanayicilerin ham madde stoklama iştahı, ithal bakırın gümrük bölgesine giriş maliyetini simgeleyen Yangshan bakır primini 17 Temmuz itibarıyla ton başına 100 dolara taşıdı. Bu gösterge, küresel pazarda fiziki bakıra olan talebin son 14 ayın en agresif seviyesine yükseldiğini tescilledi.
Maden Sahalarından Çin Gümrüklerine: Şili’den %57’lik Dev Sevkiyat Büyümesi
Çin iç piyasasındaki erime tesislerinin kapasite düşürmesi, ülkenin rafine metal ihtiyacını doğrudan küresel tedarikçilere yönlendirmesine neden oldu. Haziran ayı ithalatının kaynak bazlı kırılımları incelendiğinde, küresel emtia koridorlarındaki yeni dengeler net bir şekilde ortaya çıkıyor:
- Şili’den Rekor Akış: Dünyanın en büyük bakır üreticisi Şili, Çin’e gerçekleştirdiği rafine bakır sevkiyatını yıllık bazda %57 gibi devasa bir oranla artırarak Çin sanayisinin ana tedarikçisi konumunu pekiştirdi.
- Yaptırımlar Gölgesinde Rusya: Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle Doğu pazarlarına yönelen Rus bakırı, Çin gümrüklerinde %21’lik bir artış kaydetti.
- Afrika Hattı: Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden (DKC) yapılan döküm ve rafine bakır sevkiyatı ise %18 yükseliş gösterdi.
Çeyreklik Toparlanma Güçlü, Ancak Kümülatif Açık Sürüyor
Çin’in rafine bakır ithalatı, 2026 yılının ikinci çeyreğinde, ilk çeyreğe kıyasla %42 oranında keskin bir toparlanma sergiledi. Bu rakam, geçen yılın aynı çeyreğine göre de %3’lük bir büyümeye işaret ediyor. Ancak haziran ayındaki ve ikinci çeyrekteki bu güçlü alım hamlesine rağmen, 2026’nın ilk altı ayındaki kümülatif rafine bakır ithalatı (1,41 milyon ton), 2025’in aynı dönemine göre hâlâ %14,3 geride bulunuyor.
Emtia analistleri, yılın ilk yarısındaki bu %14,3’lük kümülatif açığın, Çinli sanayicilerin yılın ikinci yarısında stok tazelemek adına uluslararası piyasalardan çok daha agresif bakır çekebileceğini ve bunun da küresel metal fiyatlarında yeni bir ralli başlatabileceğini öngörüyor.
FIX YORUMU
Çin’in rafine bakır ithalatında yaşanan bu 9 ayın zirvesi ve Yangshan priminin 100 dolara tırmanması, doğrudan küresel bir “ham madde ve sanayi girdisi krizi” uyarısıdır.
Bakır; elektrik-elektronik, kablo, otomotiv, makine ve iklimlendirme sektörlerinin ikame edilemez ana girdisidir. Çin’in fiziki pazardan devasa miktarlarda metal çekmeye başlaması karşısında, FIX Danışmanlık olarak yerli üreticilerimize 3 hayati stratejik adım öneriyoruz:
- Emtia Riskine Karşı Forward ve Hedge Mekanizması: Çin’in alımları tırmandırdığı ve Yangshan primlerinin yükseldiği dönemlerde, Londra Metal Borsası’nda (LME) ton fiyatlarının hızla yukarı fırlaması kaçınılmazdır. Üreticilerimiz marj erimesi yaşamamak adına ham madde tedarik sözleşmelerinde LME tabanlı fiyat sabitleme (hedge) ve Forward anlaşmalarını ivedilikle devreye almalıdır.
- Reeskont Kredileriyle Ham Madde Stoklama: Yükselen metal fiyatları karşısında fabrikaların işletme sermayesi ihtiyacı katlanacaktır. İhracatçı sanayicilerimiz, düşük maliyetli İhracat Reeskont Kredilerini bir finansal kalkan olarak kullanarak yükselen bakır maliyetleri karşısında ham madde stoklarını güvenceye almalıdır.
- Hurda Bakır (İkincil Üretim) ve Teşvik Kullanımı: Sıfır bakır katoduna erişimin zorlaşacağı bu küresel konjonktürde, sanayi hurdasından ikincil bakır elde etme ve geri dönüşüm yeteneği yerli sanayimizin birim maliyetlerini düşürecektir. Tesis içi döküm ve geri dönüşüm altyapılarını yenilemek isteyen firmalarımız; Teşvik Robotu sistemini çalıştırarak KOSGEB, TÜBİTAK ve Ticaret Bakanlığı’nın Kapasite Geliştirme Destek Programı yeşil dönüşüm ve ham madde verimliliği hibelerini anlık filtrelemeli ve üretim hatlarını dönüştürmelidir.
