Gündem Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) 4 dk okuma
Tatlı Sektöründe Küresel Zirve: Şekerli Mamul İhracatı %16 Büyüyerek 4,5 Milyar Doları Aştı!
Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak
Türkiye'nin geleneksel üretim gücü, zengin tarımsal ham madde altyapısı ve yenilikçi gıda teknolojileriyle birleşerek dış ticarette devasa bir başarı hikâyesine dönüştü.
Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan verilere göre, Türkiye'nin şekerli mamul sektörü, küresel pazarlardaki durgunluk sinyallerine meydan okuyarak kümülatif dış satımını bir önceki yıla göre yüzde 16 artırdı ve 4,5 milyar doların üzerinde bir hacme ulaştırdı. Yıl boyunca tam 1,2 milyon ton yerli gıda ürününün dünya pazarlarına gönderildiği bu dönemde, şekerli mamul endüstrisi tüm zamanların en yüksek seviyesini görerek tarihi bir rekora imza attı. Türkiye; lokum ve helva gibi asırlık geleneksel lezzetlerinin yanı sıra çikolata, dondurma, reçel ve kek gibi geniş ürün yelpazesiyle küresel perakende raflarındaki konumunu tahkim etmeye devam ediyor.
Yerli ham madde avantajı küresel rekabeti beraberinde getirdi
Şekerli mamul sektörünün dünyadaki dev üreticilere karşı elde ettiği bu büyük fiyatlama ve pazar gücünün arkasında Türkiye'nin kendi kendine yetebilen tarım modeli yatıyor:
- Ham Maddede Tam Bağımsızlık: Şeker üretiminde kendi iç sanayi ihtiyacını tamamen yerli kaynaklarla karşılayabilen Türkiye, şekerli mamulün en önemli bileşenleri olan kuru meyve ve sert kabuklu yemiş (fındık, fıstık vb.) üretiminde de dünyada açık ara lider konumda bulunuyor.
- Teknoloji ve Ölçek Ekonomisi: İç pazar talebinin çok üzerinde kurulu bir üretim kapasitesine sahip olan sektör, ileri gıda otomasyonu teknolojileri ve uluslararası sertifikalı kalite standartları sayesinde “net ihracatçı” konumundaki yüzlerce orta ve büyük ölçekli işletmeyle büyümeye devam ediyor.
İhracatta adım adım rekora: 5 yılda devasa sıçrama
Sektörün dış ticaret grafiği, dönemsel bir başarıdan ziyade istikrarlı ve yapısal bir büyüme trendine işaret ediyor:
| Yıl | İhracat Hacmi (Milyar Dolar) | Büyüme Karakteri |
| 2021 | 2,9 | Taban Oluşumu |
| 2022 | 3,4 | Pazar Genişlemesi |
| 2023 | 3,7 | Markalaşma Etkisi |
| 2024 | 3,9 | Sektörel Olgunluk |
| 2025 | 4,5+ | Tarihi Zirve & Rekor |
İvme 2026 yılının ilk 5 ayında da hız kesmedi; sektör ocak-mayıs döneminde 1,7 milyar dolar sınırını hızla geçerek yıl sonu için yeni bir rekorun sinyalini verdi.
198 ülkeye ihracat: Zirvede Irak ve ABD var
Katma değerli atıştırmalıklara ve gurme çikolatalara yönelik küresel iştah artarken, Türk şekerleme sektörü pazar ağını 198 ülkeye yaymayı başardı. Ülke bazlı dağılımda ise şu dev pazarlar öne çıktı:
- Irak: 719,2 milyon dolarlık alımla uzak ara lider pazar konumunu korudu.
- ABD: 515,1 milyon dolarla Türk şekerli mamullerinin en büyük ikinci küresel alıcısı oldu.
- Avrupa Grubu: Almanya 271,2 milyon dolarla üçüncü, İngiltere 193,6 milyon dolarla dördüncü sırada yer aldı.
- Rusya: 152,8 milyon dolarlık dış satımla ilk 5'teki yerini aldı.
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Şekerli mamul sektörünün 4,5 milyar doları aşan bu tarihi rekoru, önceki gündem yazılarımızda yer verdiğimiz “TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu'nun dünyayı doyuranlar lider olacak çıkışı”, “Ege'nin yaprak sarma ihracatındaki %36'lık gurme gıda sıçraması” ve “TİM en büyük 1000 ihracatçı listesindeki Şölen Çikolata gibi hububat/bakliyat şampiyonlarının performansı” ile mükemmel bir sektörel entegrasyon oluşturmaktadır. Tarımsal ham maddeyi işleyerek katma değere dönüştürmenin en somut örneği olan bu başarıyı kalıcı kılmak adına FIX Danışmanlık olarak firmalarımıza şu 3 stratejik yol haritasını öneriyoruz:
- Gelişmiş Pazarlardaki Sağlıklı Gıda Trendini “Teşvik Robotu” ile Yakalamak: ABD, Almanya ve İngiltere gibi toplamda 1 milyar dolara yakın şekerli mamul ihraç ettiğimiz batı pazarlarında, yeni nesil tüketici iştahı “organik, glütensiz, az şekerli veya fonksiyonel atıştırmalıklara” kaymaktadır. TİM İhracat Pazar Monitörü yazımızda belirttiğimiz tüketici güvenindeki dalgalanmaları aşmanın yolu, bu gurme segmentlere yönelmektir. Şirketlerimiz yeni ürün geliştirme, ambalaj inovasyonu ve yurt dışı zincir market raflarına giriş maliyetlerini finanse etmek adına içerideki Teşvik Robotu sistemini aktif çalıştırmalı; Ticaret Bakanlığının Tasarım ve Ürün Geliştirme Projesi Desteği ile Pazara Giriş Projesi Desteği (hibe) yapılarını anlık filtreleyerek büyüme bütçelerini devlet eliyle fonlamalıdır.
- Körfez ve Irak Pazarında Markalaşma Kaldıracı: Irak'ın 719,2 milyon dolarla açık ara zirvede yer alması ve haziran dış ticaret yazımızda da açıkladığımız Körfez bölgesindeki %38,4'lük genel ihracat patlaması, gıda sanayicilerimiz için devasa bir fırsattır. Ancak bu pazarlarda fiyata dayalı toptan (dökme) satış yerine, yerel tüketim alışkanlıklarına uygun markalı ve paketli ürünlerle kalıcı olmak kârlılığı katlayacaktır. Firmalarımız, döviz kuru ve hammadde maliyet baskısını kırmak için Bakanlığın küresel markalaşma desteklerini ve yurt dışı fuar katılım sübvansiyonlarını bir mali kalkan olarak kullanmalıdır.
- 5 Milyar TL'lik Ucuz Reeskont Desteğini Endüstriyel Otomasyona Aktarmak: Sektörün 1,2 milyon tonluk devasa sevkiyat hacmi, lojistik operasyonların ve fabrika içi üretim maliyetlerinin çok sıkı yönetilmesini gerektiriyor. Bakan Bolat'ın sanayicinin nakit ihtiyacı için günlük limitini 5 milyar TL'ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli düşük faizli İhracat Reeskont Kredileri, firmalarımızın yüksek ticari faiz sarmalına girmeden işletme sermayesini (working capital) güvenceye alacağı en büyük fırsattır. Şirketlerimiz bu 300 milyar liralık devlet faiz desteğini kullanarak üretim hatlarını yapay zekâ destekli gıda otomasyon sistemlerine entegre etmeli, KOSGEB'in Kapasite Geliştirme Destek Programı hibeleriyle birim üretim maliyetlerini düşürerek küresel rakiplerine karşı sarsılmaz bir fiyatlama gücü (pricing power) elde etmelidir.