Orta Doğu Gerilimi Sonucu Artan Lojistik Maliyetleri
Avrupa Birliği’nin yerli üretimi ve sanayi rekabetçiliğini güçlendirmeyi amaçlayan “Made in EU” düzenlemesi, Türkiye açısından önemli bir stratejik gelişme olarak değerlendiriliyor. AB’nin kamu alımKüresel ticarette artan jeopolitik gerilimler, özellikle Orta Doğu ile yoğun ticaret yapan sektörlerde maliyet baskısını hızla artırıyor. Akdeniz Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği (AHBİB) Başkanı Veysel Memiş’e göre bölgedeki siyasi ve askeri gelişmeler yalnızca ticaret rotalarını değil, lojistik maliyetlerin neredeyse tüm bileşenlerini etkileyen yeni bir risk ortamı oluşturuyor.
Memiş, şubat ayında birlik üyelerinin toplam 140,8 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiğini belirterek, küresel talepteki dalgalanmalara rağmen sektörün ürün çeşitliliği ve katma değerli üretim kapasitesi sayesinde ihracatta görece istikrarlı bir görünüm sergilediğini ifade etti. Ancak bölgesel gelişmelerin yarattığı belirsizlikler, özellikle lojistik maliyetler üzerinden ihracatçılar için önemli bir risk alanı oluşturuyor.
Lojistik Zincirinde Maliyet Baskısı Artıyor
Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler, lojistik maliyetleri yalnızca navlun fiyatları üzerinden değil, tüm operasyonel kalemler üzerinden yukarı çekiyor. Memiş’e göre son dönemde yük taşıma ücretleri, liman hizmetleri, yükleme ve boşaltma bedelleri ile sigorta primlerinde ciddi artışlar yaşanıyor.
Özellikle savaş riski nedeniyle uygulanan ek sigorta primleri ve teminat maliyetleri, ihracat operasyonlarının toplam maliyet yapısını belirgin şekilde değiştiriyor. Bazı kalemlerde maliyetlerin çok kısa süre içerisinde 4 ila 5 kat arttığı belirtiliyor.
Bu durum, ihracatçıların maliyet planlamasını zorlaştırırken, ticari operasyonların öngörülebilirliğini de ciddi ölçüde azaltıyor. Memiş, bu tür ani ve kontrolsüz maliyet artışlarının yalnızca firmaların kârlılığını değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirlerinin sürdürülebilirliğini de tehdit edebileceğini vurguluyor.
Rekabet Gücü ve Sipariş Akışı Risk Altında
Artan lojistik maliyetlerinin en önemli etkilerinden biri de ihracatçıların rekabet gücü üzerinde ortaya çıkıyor. Memiş’e göre ihracatçılar bu maliyetleri tek başına karşılamakta zorlanıyor.
Maliyetlerin ürün fiyatlarına yansıtılması ise uluslararası pazarlarda fiyat rekabetini zayıflatıyor ve sipariş akışının yavaşlamasına yol açabiliyor. Bu nedenle yaşanan gelişmeler yalnızca kısa vadeli maliyet baskısı değil, aynı zamanda pazar kaybı riski anlamına da geliyor.
Memiş ayrıca kriz dönemlerinde lojistik zincirinin kesintisiz işlemesinin ticaretin sürdürülebilirliği açısından kritik olduğunu belirterek, navlun ve operasyonel maliyetlerde daha dengeli ve öngörülebilir bir yapı oluşturulmasının önemine dikkat çekti.
Bölgesel Pazarlar İhracatta Önemini Koruyor
Şubat ayı verilerine göre AHBİB’in ihracatında komşu ve bölgesel pazarlar öne çıkmaya devam ediyor. Bu durum, özellikle gıda ve tarımsal ürün ticaretinde yakın coğrafyanın stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Şubat ayında en fazla ihracat yapılan ülkeler şu şekilde sıralandı:
Bu tablo, Orta Doğu ve çevre ülkelerin sektör için önemli bir pazar olmaya devam ettiğini gösterirken, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin ihracat performansı üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koyuyor.
FIX Yorumu
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler yalnızca enerji piyasalarını değil, küresel ticaretin lojistik maliyet yapısını da yeniden şekillendiriyor. Navlun, sigorta ve liman hizmetlerinde yaşanan sert artışlar özellikle gıda ve tarım ürünleri ihracatında faaliyet gösteren firmalar için ciddi bir maliyet baskısı yaratıyor.
Bu süreçte ihracatçılar açısından alternatif lojistik rotaları geliştirmek, bölgesel pazar çeşitliliğini artırmak ve maliyet yönetimini güçlendirmek kritik önem taşıyor. Lojistik zincirinin öngörülebilirliği ise küresel ticaretin sürdürülebilirliği açısından her zamankinden daha önemli hale geliyor.
