Gündem Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı 3 dk okuma
Brüksel'den Türk Çeliğine Gümrük Kayıt Kıskacı: Kaynaklı Hasır İhracatında %51'lik Geriye Dönük Vergi Tehdidi!
Hazırlayan Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Onaylayan Sertaç Öztürkcan, Kurucu Ortak
Avrupa Birliği (AB), küresel çelik ticaretindeki korumacı adımlarına bir yenisini ekleyerek Türk demir-çelik sektörüne yönelik kritik bir denetim sürecini resmen başlattı.
Avrupa Komisyonu, Türkiye ve Çin menşeli kaynaklı çelik hasır ürünlerinin AB gümrüklerinde 9 ay boyunca kayıt altına alınmasını öngören uygulama yönetmeliğini 12 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe koydu. Alınan karar doğrudan bir anti-damping vergisi ihdas etmese de, yürütülen soruşturmanın nihai bir ek vergiyle sonuçlanması durumunda bugünden itibaren kayda giren tüm ithalat için geriye dönük (retroaktif) vergi tahsilatı yapılmasının yasal zeminini oluşturuyor.
Bu hamle, Avrupalı alıcılar nezdinde maliyet belirsizliği yaratarak Türk üreticilerinin uzun vadeli sipariş bağlama ve fiyat teklifi verme esnekliğini doğrudan baskı altına almaktadır.
%51'e varan damping iddiası ve 9 aylık izleme süreci
Avrupa Kaynaklı Çelik Hasır Üreticileri Birliğinin başvurusuyla başlayan soruşturmanın teknik çerçevesi ve olası risk marjları:
- İddia Edilen Damping Oranları: Şikâyet dosyasında Türkiye'den yapılan ithalat için hesaplanan damping marjının yüzde 44 ile yüzde 51 arasında olduğu öne sürülüyor. Türkiye bakımından talep edilen zarar giderme seviyesi ise yüzde 41 olarak hesaplandı. Aynı dosyada Çin menşeli ürünler için iddia edilen damping marjı ise yüzde 26 ila yüzde 73 bandında yer alıyor.
- Kapsam Dahilindeki Ürünler: Düzenleme; düz telden üretilen, kesişim noktalarında punta kaynaklı ızgara, ağ, kafes ve çit niteliğindeki ürünleri içeriyor. Kaplamalı, kaplamasız, galvanizli veya rulo hâlindeki tüm varyasyonlar izleme altına alındı.
- Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları (GTİP): Tedbir kapsamındaki ürünler 7314 20 90, 7314 31 00 ve 7314 39 00 gümrük kodları altında sınıflandırılıyor.
- Geriye Dönük Tahsilat Riski: Komisyonun 9 aylık kayıt süresi sonunda damping ve yerli üreticiye zarar tespiti yapması hâlinde, 12 Eylül 2026'dan nihai karara kadar olan sevkiyatlar geriye dönük vergiye tabi tutulabilecek. Bu durum, Avrupalı ithalatçıların siparişleri bekletmesine ya da risk primi talep etmesine yol açıyor.
AB kaynaklı çelik hasır soruşturması ve risk tablosu (eylül 2026)
| İnceleme Parametresi | Türkiye İçin İddia / Durum | Çin İçin İddia / Durum | Sektörel Yansıma & Risk Boyutu |
| Uygulama Statüsü | Gümrükte Zorunlu Kayıt (12 Eylül) | Gümrükte Zorunlu Kayıt | İthalatta Geriye Dönük Vergi Riski |
| Kayıt Süresi | 9 Ay Süresince Geçerli | 9 Ay Süresince Geçerli | Nihai Karara Kadar Fiyat Belirsizliği |
| İddia Edilen Damping Marjı | %44 – %51 Aralığı | %26 – %73 Aralığı | Avrupa Sektör Birliği Şikâyeti |
| Zarar Giderme Seviyesi | %41 Düzeyinde İddia | Değişken Seviyeler | Olası Telafi Edici Vergi Sınırı |
| İlgili GTİP Kodları | 7314 20 90, 7314 31 00, 7314 39 00 | Tel Hasır, Çit, Kafes, Izgara | Yalnızca Kaynaklı Hasır Ürünleri |
| Mevcut Hukuki Durum | Kesinleşmiş Vergi Yok | Kesinleşmiş Vergi Yok | Komisyon İncelemesi Devam Ediyor |
FIX yorumu: İhracatçı için ne anlama geliyor?
Değerlendiren Enes Ünal, İhracat ve İş Geliştirme Lideri
Avrupa Komisyonu'nun kaynaklı çelik hasır ürünlerinde başlattığı kayıt mekanizması; önceki gündem yazılarımızda incelediğimiz “AB çelik kotalarının Türk ihracatçısı lehine korunması”, “Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) getirdiği yeşil dönüşüm baskısı”, “Çin'in aylık 119 milyar dolarlık devasa dış ticaret fazlası vermesi” ve “Kapıkule'deki 70 saatlik TIR kuyrukları” analizlerimizle birlikte değerlendirildiğinde Avrupa Birliğinin geleneksel kotaların yanı sıra anti-damping ve menşe araçlarını kullanarak yerel sanayisini koruma duvarlarını tahkim ettiğini göstermektedir.
Soruşturmanın Türkiye aleyhine kalıcı bir vergiye dönüşmesini engellemek ve çelik üreticilerimizin Avrupa pazar payını korumak adına FIX Danışmanlık olarak 3 stratejik savunma mekanizması sunuyoruz:
- Anti-Damping Savunması ve Süreç Danışmanlığına “Teşvik Robotu” Desteği: Avrupa Komisyonu'nun soruşturmalarında üretici firmaların hukuki ve mali savunma hazırlaması hayati önem taşır. Çelik ihracatçılarımız, Brüksel nezdinde yürütülecek soru formu (questionnaire) cevaplama, teknik veri doğrulama ve uluslararası avukatlık giderlerini finanse etmek adına içerideki Teşvik Robotu sistemini aktif çalıştırmalı; Ticaret Bakanlığının Ticaret Politikası Önlemleri ve Haksız Rekabet Soruşturmalarına Karşı Savunma Desteği ile Pazara Giriş Projesi Belgelendirme Desteklerini anlık filtreleyerek savunma bütçelerini devlet eliyle karşılamalıdır.
- Sözleşmelerde “Veri ve Vergi Klozu” ile 5 Milyar TL'lik Reeskont Kalkanı: Geriye dönük vergi riskine karşı Avrupalı alıcılarla yapılan mevcut ve yeni sevkiyat sözleşmelerinde DDP (Gümrük Vergileri Ödenmiş Teslim) yerine kesinlikle FOB veya CIF teslim modelleri tercih edilmelidir. Sözleşmelere “kayıt dönemine ilişkin geriye dönük doğabilecek olası gümrük maliyetlerinin alıcıya ait olduğuna” dair özel klozlarlar eklenmelidir. Ayrıca vadeli satış baskısına karşı Ticaret Bakanlığı ve TCMB'nin günlük limitini 5 milyar TL'ye çıkardığı yüzde 20 maliyetli ucuz İhracat Reeskont Kredileri, sanayicilerimizin işletme sermayesini (working capital) yüksek faiz ortamından koruyacak en güvenli likidite aracıdır.
- Pazar Çeşitlendirme: İslam Ülkeleri ve Asya-Pasifik Alternatifi: AB'nin giderek daralan ticaret koridoruna bağımlılığı azaltmak için üreticilerimiz; altyapı ve inşaat projelerinin hızlandığı 21 odak İslam ülkesine (Ticaret Bakanlığından +%20 ilave destekli) ve Hong Kong üzerinden Güneydoğu Asya pazarlarına yönelmelidir. İhracatçılarımız, inşaat ve tel ürünleri kümelenmelerini Ticaret Bakanlığının %75 hibe oranlı UR-GE Proje Desteği çatısı altında birleştirerek alternatif coğrafyalara toplu çıkarma yapmalıdır.