İhracat
TURQUALITY Denetim Soruları | 11 Başlıkta Hazırlık Rehberi
Hazırlayan Başak Yüksel, Proje ve TURQUALITY® Uzmanı
Onaylayan Ahmet Ersoy, Kurucu Ortak
İçindekiler7 bölüm
- TURQUALITY® denetim soruları hangi 11 başlığı kapsar?
- Denetim öncesi en sık sorulan sorular ve beklenen kanıtlar
- Harcama belgelendirme: Denetimin en çok takıldığı alan
- Stratejik iş planı: Denetçinin masa başı soruları
- Sürdürülebilirlik: Yeni eklenen 11. Başlık
- Denetim günü: Pratik hazırlık adımları
- Sık sorulan sorular
TURQUALITY® denetim soruları, Ticaret Bakanlığı değerlendiricilerinin TURQUALITY® programına kabul edilen ya da aday olan firmayı 11 ana başlık üzerinden sistematik biçimde incelediği yapılandırılmış bir sorgulama sürecini kapsar. Bu başlıkların her biri, firmanın küresel marka olma yolunda gerçekten kurumsal bir altyapıya sahip olup olmadığını ölçer.
TURQUALITY® denetim soruları hangi 11 başlığı kapsar?
Bakanlık değerlendirmesi, belirli bir soru listesiyle değil; her başlık altında derinleşen kanıt talebiyle ilerler. Denetçi tek bir “evet/hayır” yanıtı aramaz; belge, prosedür ve saha uygulamasını birlikte sorgular. 2026 itibarıyla güncel değerlendirme çerçevesi 11 ana başlıktan oluşmaktadır (Sürdürülebilirlik başlığının eklenmesiyle bu sayı 10'dan 11'e yükselmiştir).
| # | Değerlendirme Başlığı | Denetçinin Öncelikli Odağı |
|---|---|---|
| 1 | Kurumsal Yönetim | Organizasyon şeması, görev tanımları, yönetim kurulu kararları |
| 2 | Marka Stratejisi ve Yönetimi | Marka mimarisi, tescil durumu, marka kitabı |
| 3 | Pazarlama ve Satış | Hedef pazar planı, kanal yapısı, distribütör sözleşmeleri |
| 4 | Ürün Geliştirme ve Ar-Ge | Ürün portföyü, Ar-Ge harcamaları, inovasyon süreci |
| 5 | Tedarik Zinciri ve Üretim | Tedarikçi yönetimi, kalite güvencesi, yerli/yabancı kaynak oranı |
| 6 | İnsan Kaynakları | Yetkinlik matrisi, eğitim planı, istihdam desteği kapsamındaki personel |
| 7 | Finansal Yönetim | Bütçe-gerçekleşme analizi, ihracat cirosu, mali tablolar |
| 8 | Bilgi Teknolojileri | ERP/CRM altyapısı, dijital dönüşüm yol haritası |
| 9 | Müşteri ve Kalite Yönetimi | Müşteri memnuniyeti ölçümü, şikayet takip sistemi, sertifikasyonlar |
| 10 | Kurumsal İletişim | Kurumsal kimlik tutarlılığı, yurt dışı iletişim materyalleri |
| 11 | Sürdürülebilirlik | ESG politikası, karbon ayak izi ölçümü, raporlama çerçevesi |
Denetim öncesi en sık sorulan sorular ve beklenen kanıtlar
Denetçiler, firma yetkililerine yukarıdaki başlıklar çerçevesinde somut kanıt talep eder. Aşağıda en sık karşılaşılan soru türleri ve beklenen belge/kanıt eşleştirmesi yer almaktadır.
Kurumsal yönetim ve organizasyon
- Yönetim kurulu kararları yazılı mı ve tarihli mi? Denetçi imzalı karar defterini inceler.
- Bölüm müdürlerinin görev tanımları güncel mi? İşe alım tarihi ve pozisyon eşleşmesi kontrol edilir.
- İç denetim veya iç kontrol mekanizması var mı? Yalnızca belge yeterli değildir; sürecin işlediğini gösteren kayıtlar istenir.
Marka stratejisi ve tescil
- Başvurudan en az 1 yıl önce Türkiye'de ve Madrid Protokolüne taraf en az bir ülkede tescil tamamlanmış mı?
- Marka kitabı (brand book) baskı ve dijital ortamda uyumlu mu?
- Farklı ülkelerdeki pazarlama materyallerinde marka kimliği tutarlı mı?
İstihdam desteği kapsamındaki personel
- Desteklenen pozisyonlar (tasarımcı, mühendis, destek uzmanı) fiilen bu görevlerde mi çalışıyor?
- Aynı anda desteklenen kişi sayısı 10'u (en fazla 1 destek uzmanı dâhil) aşıyor mu?
- İdari pozisyonlar veya ortaklar destek kapsamına alınmış mı? (Alınmaması gerekir.)
Harcama belgelendirme: Denetimin en çok takıldığı alan
Denetimde en fazla itiraz ve ret kararı, harcama belgelerindeki eksikliklerden kaynaklanır. Aşağıdaki kalemler için belgelerin eksiksiz ve tutarlı olması kritiktir.
- Yurt dışı birim kira giderleri: Kira sözleşmesi, ödeme dekontları ve birimin kullanıma açık olduğunu gösteren kanıt (fotoğraf, yabancı yetkili beyanı) bir arada sunulmalıdır.
- Reklam ve tanıtım giderleri: Medya planlama raporları, yayın ekran görüntüleri veya yayıncı faturalarının, hizmet içeriğini açıklayan teknik belgelerle eşleştirilmesi gerekir.
- Fuarlara katılım: Katılım belgesi, stand fotoğrafları ve fatura birlikte bulunmalıdır; başvuru fuar bitiminden itibaren 3 ay içinde yapılmalıdır.
- İstihdam giderleri: Bordro, SGK bildirgeleri ve görev tanımıyla çapraz kontrol yapılır.
- Danışmanlık ve eğitim giderleri: Hizmet sözleşmesi, faaliyet raporu ve ödeme belgesi birlikte talep edilir.
Stratejik iş planı: Denetçinin masa başı soruları
TURQUALITY® programının en kritik belgesi olan 5 yıllık Stratejik İş Planı, denetim sırasında da referans alınır. Denetçi, planda öngörülen hedefler ile mevcut gerçekleşmeleri karşılaştırır ve tutarsızlıklar için açıklama talep eder.
- Planlanan ihracat büyümesi gerçekleşen rakamlarla uyumlu mu?
- Hedef pazarlara yönelik öngörülen aksiyonlar başlatılmış mı?
- Finansal tablolar, planda yer alan yatırım kalemleriyle örtüşüyor mu?
Plandan sapma her zaman sorun değildir; asıl sorun, sapmanın gerekçelendirilmemiş olmasıdır. Denetçi, şirketin değişen koşullara adaptasyon kabiliyetini ölçer.
Sürdürülebilirlik: Yeni eklenen 11. Başlık
2026 itibarıyla değerlendirme çerçevesine eklenen sürdürülebilirlik başlığı, denetimde henüz olgunlaşmakta olan bir alan olmakla birlikte göz ardı edilmemelidir. Denetçiler bu başlıkta şunları arar:
- Yazılı bir ESG (çevre, sosyal, yönetişim) politikasının varlığı
- Karbon ayak izi veya enerji tüketimi ölçüm kaydı
- Sürdürülebilirlik hedeflerinin yönetim kurulu düzeyinde onaylanmış olması
Denetim günü: Pratik hazırlık adımları
Belgelerin tam olması kadar denetim günü pratik akışın da planlanmış olması gerekir. Aşağıdaki adımlar, denetim gününü sorunsuz geçirmeye yardımcı olur.
- Adım 1 – Dosya düzeni: Tüm belgeler başlıklara göre (yukarıdaki 11 başlık) klasörlenmiş, fiziksel ve dijital kopyaları hazır olmalıdır.
- Adım 2 – Prova Denetimi: Gerçek denetimden önce iç ekip veya danışman eşliğinde tam simülasyon yapın; denetçi sorularına kimin yanıt vereceği belirlenmelidir.
- Adım 3 – Personel bilgilendirmesi: Denetçinin saha ziyaretinde konuşabileceği çalışanlar, desteklenen pozisyonlar ve görev tanımları hakkında önceden bilgilendirilmelidir.
- Adım 4 – Harcama özet tablosu: Destek dönemine ait tüm harcamalar, başlıklara ve fatura numaralarına göre listelenmiş bir özet tablo hazırlanmalıdır.
- Adım 5 – Sapma gerekçe notları: Stratejik iş planındaki hedeflerden sapılan kalemler için kısa ve belgeli gerekçe notları önceden yazılmalıdır.
Sık sorulan sorular
-
TURQUALITY® denetimi ne sıklıkla yapılır?Program kapsamında periyodik izleme denetimleri yapılır.
Program kapsamında periyodik izleme denetimleri yapılır. Firmanın destek aldığı her dönem için Bakanlık değerlendiricileri belge kontrolü ve saha ziyareti gerçekleştirebilir; kesin takvim Bakanlık tarafından belirlenir.
-
Denetimde eksik bulunan belge için süre tanınır mı?Denetçi eksik belge tespit ettiğinde genellikle tamamlama süresi tanır; ancak bu süre kısıtlıdır…
Denetçi eksik belge tespit ettiğinde genellikle tamamlama süresi tanır; ancak bu süre kısıtlıdır ve tekrarlayan eksiklikler destek ödemelerini durdurabilir. Bu nedenle denetim öncesi eksiksiz hazırlık belirleyicidir.
-
İstihdam desteğinde desteklenen personel değişirse ne yapılmalı?Desteklenen personelde değişiklik olduğunda Bakanlığa bildirim yapılması ve yeni personelin…
Desteklenen personelde değişiklik olduğunda Bakanlığa bildirim yapılması ve yeni personelin uygunluk kriterlerini (görev tanımı, pozisyon türü, aynı anda 10 kişi sınırı) karşıladığının belgelenmesi gerekir.
-
Stratejik iş planındaki hedefler neden bu kadar önemli?TURQUALITY® programı firmanın küresel marka yolculuğunu destekler; bu yolculuğun somut bir…
TURQUALITY® programı firmanın küresel marka yolculuğunu destekler; bu yolculuğun somut bir planla yönetildiğini gösteren belge stratejik iş planıdır. Denetçi bu planı referans alarak firmanın ne kadar ilerlediğini ve desteğin amacına ulaşıp ulaşmadığını ölçer.
TURQUALITY® denetim sürecinde belge yönetiminden prova uygulamalarına kadar her aşamayı doğru kurgulamak, programdan tam anlamıyla yararlanmanın temel koşuludur. TURQUALITY® Danışmanlığı hizmetimiz kapsamında başvurudan denetime kadar tüm süreci uçtan uca yönetiyoruz.
TURQUALITY® programı ve denetim hazırlığı hakkında güncel ve resmî bilgiye Ticaret Bakanlığının resmî sitesi üzerinden de ulaşabilirsiniz.
Ankara merkezli FIX Danışmanlık olarak bu süreci baştan sona yürütüyoruz; prova denetiminden harcama belgelendirmesine, stratejik iş planından denetim günü koordinasyonuna kadar firmanızın yanında yer alıyoruz. Kesin uygunluk ve onay kararı ilgili kurumun yetkisindedir.