Irak’taki daralmaya karşı Suriye pazarı güçlü yükseldi
Türkiye’nin 10 yılı aşkın süredir sürdürdüğü “dünya un ihracat şampiyonluğu” 2025 yılında yeni bir pazar dengesiyle şekillendi. Uluslararası Un Sanayicileri ve Hububatçılar Birliği (IAOM) Avrasya Başkanı Eren Günhan Ulusoy’un açıklamalarına göre, Suriye 2025 itibarıyla Türkiye’nin en büyük un ihracat pazarı haline geldi.
Suriye’ye İhracat %110 Arttı
2025 yılında Türkiye’nin Suriye’ye un ihracatı, bir önceki yıla göre %110 artarak 650 bin tona ulaştı.
- 2024’te aylık 20–30 bin ton seviyesinde olan ihracat,
- 2025’te aylık 60–70 bin ton bandına çıktı.
- Sadece Ocak ayında 52 bin tonluk ihracat gerçekleşti.
Bu artışla birlikte, yaklaşık 20 yıldır Türkiye’nin en büyük pazarı olan Irak, yerini Suriye’ye bıraktı.
Irak Pazarı Neden Geriledi?
Türkiye’nin un ihracatında uzun yıllar lider konumda bulunan Irak’ta 2025 yılında ciddi bir daralma yaşandı.
- 2024’te Irak’a yapılan 920 bin tonluk ihracat,
- 2025’te 360 bin tona kadar geriledi.
Bu düşüşte;
- Bölgesel ticaret politikaları,
- Buğday ithalatındaki düzenlemeler,
- Rekabet koşulları ve yerel üretim faktörleri etkili oldu.
Irak’taki bu sert gerilemeye karşılık Suriye’deki talep artışı, sektörün toplam ihracat kaybını kısmen dengeledi.
Küresel Liderlik Sürüyor, Ancak Hacim Geriledi
Türkiye, yıllık 32 milyon tonluk üretim kapasitesine sahip olmasına rağmen yaklaşık 15 milyon ton un üretimi gerçekleştiriyor. Küresel un ticaretinden aldığı %23’lük pay ile 10 yıldır dünya lideri konumunda.
Ancak 2025 yılı, sektör açısından hacim bazında daha zorlu geçti:
- Önceki yıllarda 3 milyon tonun üzerine çıkan ihracat,
- 2025’te zirai don, kuraklık ve buğday ithalatındaki düzenlemeler nedeniyle 2,4 milyon tona geriledi.
Bu tablo, Türkiye’nin küresel liderliğini koruduğunu ancak pazar kompozisyonunun değiştiğini gösteriyor.
Suriye Pazarı Neden Öne Çıktı?
Suriye’de devam eden yeniden yapılanma süreci, temel gıda ürünlerine olan talebi artırıyor. Türkiye’nin coğrafi yakınlığı ve lojistik avantajı ise önemli bir rekabet üstünlüğü sağlıyor.
Ulusoy’un vurguladığı üzere:
- Türkiye yalnızca unda değil, genel gıda tedarikinde de Suriye’nin en önemli partnerlerinden biri.
- Özellikle Güneydoğu Anadolu’daki üreticiler, Suriye ile adeta “şehirlerarası ticaret” kolaylığında ihracat gerçekleştirdi.
- 2026 yılında da ihracat artışının devam etmesi bekleniyor.
Bu tablo, Suriye’nin kısa vadeli bir fırsat pazarı değil; orta vadeli bir stratejik pazar haline geldiğine işaret ediyor.
2026’da Üretim Artışı Beklentisi
2025’te kuraklık ve düşük yağış nedeniyle buğday rekoltesi zayıf seyretmişti. Ancak 2026 sezonu için daha olumlu bir tablo çiziliyor:
- Ocak–Şubat yağışları sayesinde toprak nem oranı geçen yıla göre %30 daha yüksek.
- Buğday üretiminin en az %20 artarak 20 milyon tonun üzerine çıkması bekleniyor.
- Yağışların istenen seviyede devam etmesi halinde 22,5 milyon tonluk rekora yaklaşılabileceği öngörülüyor.
Bu gelişme, hem iç arz güvenliği hem de ihracat sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor.
Genel Değerlendirme
2025 yılı, Türkiye un sektörü için hacim daralmasının yaşandığı ancak pazar çeşitlenmesinin öne çıktığı bir dönem oldu. Irak’taki sert düşüşe rağmen Suriye pazarındaki güçlü artış, sektörün esnekliğini ve bölgesel konum avantajını ortaya koydu.
FIX Yorumu
Suriye pazarındaki hızlı yükseliş, Türkiye’nin bölgesel kriz ve yeniden yapılanma süreçlerinde stratejik tedarikçi rolünü güçlendirdiğini gösteriyor. Ancak ihracatta tek bir pazara aşırı bağımlılık, orta vadede risk oluşturabilir.
Bu nedenle:
- Pazar çeşitliliğinin artırılması,
- Katma değerli ürün segmentine geçiş,
- Buğday arz güvenliğinin sürdürülebilir biçimde sağlanması sektörün rekabet gücü açısından kritik başlıklar olmaya devam edecek.
İhracat stratejinizi yeni pazar dengelerine göre konumlandırmak istiyorsanız, gelişmeleri yakından takip etmek artık her zamankinden daha önemli.
